III FZ 437/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2026 r. sygn. akt III SPP/Wa 284/26 w przedmiocie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Praga w przedmiocie udostępnienia metryki sprawy postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 22 lipca 2026 r., III SPP/Wa 284/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. S. (dalej: "skarżąca", "strona") o wyłączenie sędziego WSA Tomasza Grzybowskiego, w sprawie ze skargi strony na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Praga w przedmiocie udostępnienia metryki sprawy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd wskazał art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm., dalej: ,,p.p.s.a."). 2. Jak wskazano w uzasadnieniu wskazanego wcześniej orzeczenia okolicznością uzasadniającą w niniejszej sprawie wyłączenie sędziego nie może być jedynie podnoszone przez stronę "zainteresowanie sędziego tym, aby kompromitująca sędziego skarga kasacyjna nie powstała". W ocenie sądu przywołana przez skarżącą okoliczność, stanowi przypuszczenie, niewystarczająco przez nią uprawdopodobnione, gdyż nie wskazała żadnych okoliczności na jego podparcie. Tak sformułowane zarzuty nie mogą stanowić podstawy wyłączenia sędziego. 3. Na powyższe postanowienie, pismem z 25 lipca 2026 r., skarżąca wniosła zażalenie, w którym wskazała, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. W jej ocenie sędzia, którego dotyczył wniosek "wydał orzeczenie na podstawie własnoręcznie sfałszowania przedmiotu skargi, jest przekroczeniem uprawnień, rażącą obraza przepisów prawa i uchybieniem godności urzędu". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym, stosownie do art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia sędziego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację sądu pierwszej instancji co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie wskazanego sędziego, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącej (art. 19 p.p.s.a). Przeświadczenie skarżącej o wyłączeniu sędziego objętego wnioskiem z uwagi na "zainteresowanie sędziego tym, aby kompromitująca sędziego skarga kasacyjna nie powstała" nie stanowi przesłanki uzasadniającej jego wyłączenie. Dodatkowo sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, złożył do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie wykazała istnienia żadnej okoliczności, która mogłaby rodzić wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. Takich wątpliwości nie można wywieść na podstawie analizy akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w toku kontroli instancyjnej podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Należy zaznaczyć, że nie można utożsamiać niekorzystnego wyniku postępowania z istnieniem okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego nie służy weryfikacji prawidłowości orzeczeń wydanych w innych postępowaniach ani nie może stanowić środka do kwestionowania dokonanych w nich rozstrzygnięć. Ewentualne zastrzeżenia co do zgodności z prawem wydanych rozstrzygnięć mogą być podnoszone wyłącznie w ramach przewidzianych przez ustawodawcę środków zaskarżenia. W orzecznictwie NSA konsekwentnie podkreśla się, że wyłączenie sędziego nie jest instrumentem służącym badaniu i ocenie rozstrzygnięć zapadłych w innych sprawach (por. postanowienie NSA: z 29 sierpnia 2023 r., I OZ 342/23; z 16 grudnia 2025 r., I FZ 250/25). Reasumując, wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. W konsekwencji, słusznie sąd pierwszej instancji wniosek o wyłączenie sędziego uznał za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.