II FSK 719/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi P. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2025 r. sygn. akt II FSK 511/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 505/22 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2022 r. nr 3201-IOD2.4132.11.2022.6; 3201-IOD2.4132.20.2022 w przedmiocie ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2022 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z 12 grudnia 2025 r., sygn. akt II FSK 511/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. W. (dalej: "skarżący") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 505/22 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 3 czerwca 2022 r. w przedmiocie ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2022 r. Pełnomocnik skarżącego pismem z 26 maja 2026 r. złożył "wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania, uchylenie wyroku oraz umorzenie kosztów postępowania kasacyjnego" wskazując jako podstawę prawną art. 183 § 2 pkt 2 oraz art. 172 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Wniosek pełnomocnika skarżącego zmierza w istocie do wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. akt II FSK 511/23 na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe). Podkreślenia wymaga jednak, iż w przepisach p.p.s.a. nie przewidziano środka prawnego w postaci wniosku o stwierdzenie nieważności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z tym pismo pełnomocnika skarżącego należało potraktować jako skargę o wznowienie postępowania. Przepisy tej ustawy przewidują możliwość żądania wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (art. 270 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania ma jednak charakter nadzwyczajny i służy przywróceniu możliwości rozpoznania sprawy w sytuacjach, w których zachodzą szczególne okoliczności uniemożliwiające stronie skorzystanie z normalnych środków odwoławczych. Z tego względu wznowienie postępowania jest instytucją obwarowaną licznymi rygorami. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia sądu administracyjnego wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z treścią art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII ustawy p.p.s.a. "Wznowienie postępowania". Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 p.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Wskazać na marginesie należy, że nie jest wystarczające samo powołanie przepisu z powyższego zakresu, aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż pełnomocnik skarżącego wskazuje, że strona postępowania – P. W. zmarł w dniu 9 maja 2025 r. i utracił po tej dacie zdolność sądową. Podkreślić trzeba, że na wstępnym etapie Sąd nie bada czy podnoszone podstawy wznowienia są merytorycznie uzasadnione. Bada natomiast zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego w dniu 23 lutego 2026 r. otrzymał odpis wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2025 r., II FSK 511/23. Przyjmując zatem, że tego dnia "dowiedział się o orzeczeniu" w myśl art. 277 p.p.s.a. in fine., to rozpoczęty z dniem 23 lutego 2026 r. termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upływał w dniu 25 maja 2026 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę o wznowienie postępowania w dniu 26 maja 2026 r., co oznacza, że sporządzona przez niego skarga, została wniesiona po terminie określonym w art. 277 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.