II SA/Ol 350/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji A na uchwałę Rady Miejskiej [...] z 25 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego [...] w miejscowości [...] w sąsiedztwie jeziora [...] postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Fundacja A (dalej: "skarżąca", "Fundacja") wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej [...] nr [...] z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obrębu geodezyjnego [...] w miejscowości [...] w sąsiedztwie jeziora [...]. Skarżąca podała, że teren objęty zaskarżoną uchwałą znajduje się w całości w granicach Mazurskiego Parku Krajobrazowego i obszarów Natura 2000. Skarżąca uzasadniła wniesienie skargi koniecznością utrzymania ochrony przyrody na terenach bogatych przyrodniczo zlokalizowanych na obszarze Mazurskiego Parku Krajobrazowego objętego dodatkowo Planem Ochrony Mazurskiego Parku Krajobrazowego oraz zlokalizowanych na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000, a także koniecznością powstrzymania na tych obszarach procesów antropopresji turystycznej, mającej urzeczywistnienie w podjętym z naruszeniem wielu przepisów prawa akcie prawa miejscowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako pochodzącej od podmiotu, który nie dysponuje własnym interesem skargowym w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ewentualnie oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Podstawę prawną wniesionej skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm., dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Cytowany przepis jest unormowaniem szczególnym w stosunku do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), gdyż reguluje w sposób odrębny kwestię legitymacji skargowej w odniesieniu do skarg na uchwały lub zarządzenia podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym skarg na uchwały w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Legitymację skargową przyznaje tylko podmiotom, których indywidualny interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone zapisami takiej uchwały (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r. II OSK 1935/22 – wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7.03.2003 r. III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Konsekwentnie, do jej wniesienia nie legitymuje ani sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok TK z 4.11.2003 r. SK 30/02, OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Skarżący winien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z 1.03.2005 r., OSK 1437/04), a naruszenie interesu prawnego winno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 14.03.2002 r. II SA 2503/01). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok NSA z 23.11.2005 r., I OSK 715/05). Naruszenie interesu prawnego ma więc miejsce, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną strony skarżącej. Zaznaczyć również należy, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, dalej: u.p.z.p.), która w art. 3 ust. 1 powierzyła gminie, jako zadanie własne, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego. Z tego względu, co do zasady, prawo do zaskarżania na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uchwał wprowadzających do obrotu prawnego ustalenia planów miejscowych przyznaje się właścicielom nieruchomości położonych na terenie objętym tymi planami. Ustalenia planu miejscowego co do przeznaczenia konkretnych nieruchomości i sposobu zagospodarowania terenu pozostają bowiem w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości (por. wyrok NSA z 27.07.2022 r. II OSK 2336/19). Nie wyklucza to jednak możliwości zaskarżenia uchwał w sprawie planu miejscowego podmiotom niebędącym właścicielami nieruchomości położonych na terenie objętym ustaleniami planu w dniu wniesienia skargi bądź podmiotom, których interes prawny wywodzi się z innego niż tytuł własności źródła (vide: postanowienie NSA z 4.09.2024 r. II OSK 1429/24). Z treści skargi wynika, że skarżąca wywodzi istnienie swojego interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały wyłącznie z własnej oceny niezgodności tego aktu z przepisami prawa. Jak już wyjaśniono, okoliczność, że w ocenie podmiotu wnoszącego skargę zaskarżony plan miejscowy jest niezgodny z prawem nie przesądza o skuteczności wniesienia skargi na uchwałę organu gminy w tym przedmiocie. Zaskarżona uchwała nie zawiera norm prawnych wpływających w jakikolwiek sposób na sytuację prawną skarżącej. Jej postanowienia nie odnoszą się bowiem do wynikających z norm prawnych uprawnień lub obowiązków Fundacji, które choćby hipotetycznie mogłyby zostać naruszone przez postanowienia spornej uchwały. Samo wskazanie, że przyjęty plan miejscowy dotyczy nieruchomości położonych w obszarze Mazurskiego Parku Krajobrazowego oraz w granicach obszarów Natura 2000 – Puszcza [...] i Ostoja [...], dla których organy rządowe i samorządowe podjęły Plan Ochrony Parku oraz Plan Zadań Ochronnych Natura 2000, jest niewystarczające do stwierdzenia interesu prawnego w zaskarżeniu kwestionowanej uchwały. Wśród powołanych zaś przez skarżącą przepisów brak jest unormowań, które wskazywałyby na posiadanie przez nią uprawnienia do zaskarżenia uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca Fundacja powinna wykazać, że zaskarżony akt naruszył jej indywidualny interes prawny lub uprawnienie zaistniałe w dacie wniesienia skargi. W orzecznictwie i doktrynie eksponowany jest przy tym element bezpośredniości, konkretności i realnego charakteru interesu prawnego strony. To, że przedmiot uchwały znajduje się w zakresie zainteresowań i działalności Fundacji nie przesądza jeszcze o istnieniu skonkretyzowanego interesu prawnego dotyczącego konkretnej uchwały w przedmiocie planu miejscowego. Podobnie wskazanie przez Fundację na konieczność utrzymania ochrony przyrody na terenach bogatych przyrodniczo zlokalizowanych na obszarze Mazurskiego Parku Krajobrazowego objętego dodatkowo Planem Ochrony Mazurskiego Parku Krajobrazowego oraz zlokalizowanych na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 200 "Puszcza Piska", a także konieczność powstrzymania na tych obszarach procesów antropopresji turystycznej, mającej urzeczywistnienie w podjętym z naruszeniem wielu przepisów prawa akcie prawa miejscowego, nie identyfikuje konkretnego interesu prawnego skarżącej w sprawie. Reasumując powyższe rozważania uznać należało, że skarżąca nie wykazała, naruszenia przez wydanie zaskarżonej uchwały swojego interesu prawnego, a tym samym nie posiada legitymacji skargowej określonej w art. 101 ust. 1 u.s.g., co umożliwiałoby jej skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić (pkt 1) na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Jednocześnie, wobec faktu, że skarga została odrzucona, stronie skarżącej przysługuje zwrot uiszczonego wpisu, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 2.