III SA/Gl 710/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2009 r. Sąd odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne. W piśmie z dnia [...] r. strona ponownie wnosiła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że: - jest zatrudniona na okres [...] miesięcy z wynagrodzeniem brutto [...] zł, - została wpisana do [...], co uniemożliwia jej zaciągnięcia ewentualnego kredytu, - cały jej majątek i majątek żony został zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową w K., - całość aktywów (konto bankowe) została zajęta przez organ egzekucyjny. W związku z tym stwierdziła, że w takim stanie rzeczy nie posiada żadnych realnych możliwości zapłaty wpisu w niniejszej sprawie. Do tego pisma dołączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. o wpisie strony do [...]. We wniosku z dnia [...] r. strona wnosiła o połączenie niniejszej sprawy do jednoczesnego prowadzenia i wyrokowania ze sprawą o sygn. akt III SA/Gl 711/09 podając, że dotyczy to sprawy wszczętej ze skargi P. S. Wskazała przy tym, że sprawa ta odnosi się do tej samej materii w zakresie przedmiotowym jak i podmiotowym i że tam strona została zwolniona od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 29 października 2010 r. strona została zobowiązana do wykazania w terminie 7 dni, pod rygorem potraktowania braku należytego wykazania istnienia przesłanki do zmiany postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, że od dnia wydania powyższego postanowienia na tyle pogorszyła się sytuacja majątkowa, dochodowa i rodzinna strony, że obecnie nie ma ona już żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w przypadku wnioskowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) albo też nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w przypadku wnioskowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym), a w szczególności o uzupełnienie danych zawartych we wniosku z dnia [...] r. o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: - zeznania rocznego za [...] r. w podatku dochodowym od osób fizycznych, - deklaracji podatkowych [...] za miesiące od [...] r. do [...] r., - potwierdzenia stosownymi dowodami w postaci np. wyciągów z rachunków bankowych wysokości dochodów osiąganych przez małżonkę, - podania wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych obecnie na bieżące utrzymanie swoje i rodziny wraz z dowodami potwierdzającymi te wydatki, - dowodów świadczących o zabezpieczeniach dokonanych na majątku strony i jego żony przez Prokuraturę Okręgową w K., - dowodów świadczących o zajęciu kont bankowych przez Izbę Celną w K.. Wezwanie to zostało przesłane na adres podany w piśmie z dnia [...] i [...]r., tj. M. ul. [...]. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki i opisów znajdujących się na kopercie, pod tym adresem doręczyciel strony nie zastał, dlatego dnia [...] r. przesyłkę pozostawił w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieścił w skrzynce do doręczania korespondencji. Ponowne "awizowanie" korespondencji nastąpiło dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie w kwestii prawa pomocy zapadło już dnia 24 sierpnia 2009 r. prawomocne orzeczenie odmawiające przyznania tego prawa stronie. W tej sytuacji zmiana postanowienia może nastąpić tylko w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowym (zob. postanowienia NSA z dnia 22 sierpnia 2008 r., I FZ 298/08, LEX nr 527820 i z dnia 9 lipca 2008 r., I OZ 515/08, LEX nr 494294). Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności odpowiednie dla rozpatrywanej kwestii, a więc w przypadku prawa pomocy, umożliwiające ocenę istnienia przesłanek do ewentualnego przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a. na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. W zakresie całkowitym przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić wówczas, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika procesowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Tym samym inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciążą na wnioskodawcy. Poza tym należy podnieść, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja prawa pomocy nie może stanowić przeszkody, zapory w korzystaniu przez podmioty prawa z kontroli sądowoadministracyjnej. Nie oznacza to jednak tego, że prawo pomocy będzie przyznawane także takim podmiotom, których stan majątkowy pozwala jednak na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Z samej zasady instytucji prawa pomocy wynika, że należy je przyznawać jedynie takim podmiotom, które rzeczywiście nie są w stanie wygenerować środków finansowych na ponoszenie opłat sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, a w przypadku osób prawnych na funkcjonowanie takiej jednostki w niezbędnym zakresie. W tej sytuacji strona powinna wykazać w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Tymczasem strona skarżąca w swoim ponownym wniosku z dnia [...]r. tylko powołała się na pewne okoliczności nie dołączając dowodów potwierdzających (ewentualnie uprawdopodobniających) ich wystąpienie. Dołączono jedynie kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. o wpisaniu strony do[...] z wniosku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. ze względu na zobowiązanie dłużnika do wyjawienia majątku w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym Sąd wystosował wezwanie do przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających okoliczności podane we wniosku i inne mogące ewentualnie świadczyć o wystąpieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone dnia [...] r. w trybie zastępczym. Wymagane dokumenty nie zostały przedłożone, dlatego Sąd orzekał w zakresie zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy biorąc pod uwagę istniejący stan rzeczy w danym momencie i stwierdził, że brak jest podstaw do dokonania takiej zmiany. W niniejszej sprawie nie zostały potwierdzone okoliczności, że strona na dzień dzisiejszy nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Fakt wpisania podmiotu do [...] nie oznacza, że taki dłużnik nie posiada żadnego majątku umożliwiającego zapłatę określonych zobowiązań w tym przypadku należnego wpisu sądowego. Podstawą dokonania tego wpisu była określona sytuacja, a mianowicie wyjawienie majątku. W aktach sprawy brak jest protokołu spisanego z czynności wyjawienia majątku, z którego wynikałoby, że strona nie posiada stosownego majątku na pokrycie takich należności. Mimo prawidłowego wezwania strona nie potwierdziła okoliczności, na które się powoływała. Podstawą przyznania prawa pomocy w danej sprawie, gdzie występuje określony podmiot znajdujący się w konkretnej sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej, nie mogą być okoliczności dotyczące innego podmiotu występującego w innej sprawie w szczególności dotyczy to faktu przyznania mu prawa pomocy. Poza tym strona w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 711/09 wykazała, przedkładając na wezwanie Sądu stosowne dokumenty, iż nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych, dlatego też Sąd przyznał prawo pomocy. Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 165 P.p.s.a., nie doszukał się podstaw do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 24 sierpnia 2009 r. i przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani częściowym, dlatego orzekł jak w sentencji.