VI SA/Wa 1410/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. SIA z siedzibą w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odrzucić wniosek UZASADNIENIE W dniu 10 czerwca 2009 r. "F." Spółce z o.o. z siedzibą w [...] w Łotwie doręczono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] wraz z pouczeniem o terminie i trybie jej zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W dniu 10 lipca 2009 r. w Urzędzie Pocztowym w [...] Spółka nadała na adres Głównego Inspektora Transportu Drogowego skargę na wyżej opisaną decyzję. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Poczty Polskiej - [...], Urząd Pocztowy nr [...] z dnia 6 października 2009 r. wynika, że przesyłka zawierająca skargę Spółki, wpłynęła do polskiej placówki pocztowej w dniu 13 lipca 2009 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1410/09 odrzucił skargę Spółki. Podniósł, że została ona wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, albowiem decyzję doręczono Spółce w dniu 10 czerwca 2009 r., a w dniu 13 lipca 2009 r. skarga znalazła się w polskim urzędzie pocztowym. Postanowienie to zostało doręczone Spółce w dniu 2 grudnia 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia przez pełnomocnika ustanowionego do doręczeń R. B., k. – 31 akt sądowych). W piśmie z dnia 14 grudnia 2009 r. nazwanym "skarga kasacyjna" Spółka podała, że "wnosi o wznowienie terminu proceduralnego na złożenie odwołania i przekazania swojego odwołania z 10 lipca 2009 r., do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd" (pismo, k. – 32 – 33 akt sądowych). Jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi skarżąca wskazała, że nie może odpowiadać za przekazywanie korespondencji zawierającej skargę między pocztą łotewską, a poczta polską. Pismo to zostało nadane w łotewskim urzędzie pocztowym w [...] w dniu 21 grudnia 2009r. (pieczątka na kopercie, k. – 34 akt sądowych), a wpłynęło do polskiego urzędu pocztowego w dniu 27 grudnia 2009 r. (tamże). Pismo takiej samej treści, z tym że opatrzone datą 21 grudnia 2009 r. zostało złożone przez skarżącą Spółkę w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w [...] (pismo skarżącej, k. – 37 – 40, pismo Ambasady RP z dnia 22 grudnia 2009 r., k. - 41 akt sądowych). Zatem należało przyjąć, że pismo to zostało wniesione najpóźniej w dniu 22 grudnia 2009 r. w rozumieniu art. 83 § 3 p.p.s.a. Oba pisma – "skargi kasacyjne" podpisał G. B. - członek zarządu Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1410/09 odrzucił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i § 3. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna, została sporządzona z naruszeniem art. 175 § 1 p.p.s.a., osobiście przez stronę skarżącą. Stanowiło to, zdaniem Sądu, nieusuwalny brak skargi kasacyjnej co uzasadniało jej odrzucenie na podstawie art. 178 p.p.s.a. Postanowienie powyższe zostało doręczone Spółce w dniu 12 stycznia 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia przez pełnomocnika ustanowionego do doręczeń R. B., k.-.51 akt sądowych). Skarżąca Spółka zażalenie na to postanowienie, opatrzone datą 18 stycznia 2010 r. złożyła w dniu 19 stycznia 2010 r. w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w [...] (zażalenie, k. – 53 – 59, pismo Ambasady RP z dnia19 stycznia 2010 r. k. – 53 akt sądowych). Pismo nazwane "skargą" sporządziła adwokat przysięgła Republiki Łotewskiej i domagała się w nim uchylenia zaskarżonego postanowienia i "przywrócenia terminu proceduralnego na złożenie skargi". W uzasadnieniu podniosła, że skargę kasacyjną sporządziła ta sama adwokat przysięgła Republiki Łotewskiej. W załączeniu przedłożyła przetłumaczone świadectwo adwokata przysięgłego (k. - 61-63 akt sądowych). Ponadto skarżąca podniosła, że Sąd nie poinformował jej o tym, że skarga z dnia 10 lipca 2009 r. była wniesiona po terminie. Spółka dołożyła wszelkich starań aby nadać skargę z zachowaniem terminu do jej złożenia, jednakże nie miała wpływu na szybkość przekazania korespondencji przez pocztę łotewską poczcie polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II GZ 99/10 uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r. na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd ten stwierdził, że Sąd I instancji przedwcześnie przyjął pismo skarżącej – "skarga kasacyjna" właśnie za ten środek i ocenił je pod kątem spełnienia warunków formalnych stawianych temu środkowi zaskarżenia. Nie dokonał zaś analizy treści tego pisma. Wszak o charakterze pisma strony decyduje jego treść, a nie nadana mu nazwa. Zdaniem NSA treść tego pisma prowadzić powinna do wniosku, że w istocie intencją skarżącej było wykazanie, że nie ponosiła ona winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podane w nim okoliczności mogłyby raczej stanowić treść uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., a nie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że prawidłowa kwalifikacja pisma skarżącej – "skargi kasacyjnej" jest o tyle istotna, że wniosek o przywrócenie terminu nie jest objęty przymusem adwokacko-radcowskim, określonym w art. 175 § 1 p.p.s.a., i skarżąca mogła wniosek taki sporządzić osobiście. Przyjęcie przez Sąd I instancji, że pismo to w istocie stanowiło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, czyniłoby zbędnym badanie spełnienia warunków jakie p.p.s.a. stawia skardze kasacyjnej. W konsekwencji, zdaniem NSA, postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wydane bez rozważenia istoty stanowiska procesowego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w dacie składania pisma z dnia 21 grudnia 2009 r. – "skargi kasacyjnej", skarżąca działała bez pełnomocnika, a to nakładało na Sąd obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Potrzebną wskazówką, w rozumieniu tego przepisu, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogłaby realizować swoich uprawnień przez co pozbawiona byłaby prawa do sądu. Sąd winien pouczać stronę, zarówno o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna ona podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym zakresie. Obowiązek ten odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. Wypełnienie przez Sąd obowiązku ustanowionego w art. 6 p.p.s.a. podlega ocenie in concreto. Nadto NSA zauważył, że należy mieć również na względzie zasadę udzielania informacji konkretnemu podmiotowi występującemu przed sądem administracyjnym. Mimo niewykonania opisanego obowiązku przez Sąd I instancji, NSA nie wykluczył, że przy ponownej analizie pisma – "skargi kasacyjnej i uznaniu go za wniosek o przywrócenie terminu, może jednak okazać się, iż jest spóźniony. W takim wypadku potrzebną wskazówką byłaby informacja o możliwości wystąpienia do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W rozpatrywanej sprawie WSA takiego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] maja 2009 r., jak i samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie skierował do skarżącej. Pouczenie takie było istotne, gdyż skarżąca Spółka, zarejestrowana na Łotwie, jest podmiotem zagranicznym oraz nie była reprezentowana przez pełnomocnika. Dlatego obowiązek pouczania przewidziany przez art. 6 p.p.s.a. winien być przez WSA stosowany adekwatnie do sytuacji procesowej strony. W niniejszej sprawie Sąd winien pouczyć stronę odnośnie wszystkich czynności procesowych i instruować ją co do wszelkich możliwych zachowań. Postanowienie do zostało przesłane pełnomocnikowi skarżącej – adwokat przysięgłej Republiki Łotwy na adres pełnomocnika do doręczeń i odebrane przez tego ostatniego pełnomocnika w dniu 20 lipca 2010 r. W wykonaniu zaleceń NSA, tutejszy Sąd poinformował zawodowego pełnomocnika Spółki na adres pełnomocnika do doręczeń o warunkach, trybie i terminie składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jak i wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Pismo zostało odebrane przez pełnomocnika do doręczeń R. B. w dniu 3 września 2010 r. W dniu 9 września 2010 r. Spółka złożyła w Wydziale Konsularnym Ambasady RP wniosek o przywrócenie terminu do przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. Pismo zostało podpisane przez G. B. - członka zarządu Spółki. Skarżąca podniosła, że o możliwości złożenia takiego wniosku dowiedziała się dopiero z pisma WSA, otrzymanego w dniu 4 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Pismo to wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, na mocy art. 88 p.p.s.a. Określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest terminem przywracalnym, a zatem, dopuszczalny jest także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten także wnosi się do sądu w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z orzecznictwa wynika, że wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika. Osoba działająca przez pełnomocnika działa bowiem tak, jakby sama dokonywała czynności procesowych (postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., II OZ 601/08, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżąca działa obecnie przez pełnomocnika zawodowego, którego ustanowiła do występowania w tej właśnie sprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. (tłumaczenie przysięgłe pełnomocnictwa, k. – 61 akt sądowych). Okoliczność, że w pełnomocnictwie wskazano dzień 24 listopada 2009 r. jako datę wydania przez WSA postanowienia o odrzuceniu skargi, nie ma znaczenia, gdyż wraz z pismem z tego właśnie dnia zostało skutecznie doręczone skarżącej postanowienie WSA z dnia 19 października 2009 r. (k. – 30, 31 akt sądowych). Sąd administracyjny został powiadomiony o ustanowieniu przez skarżącą zawodowego pełnomocnika w dniu 22 stycznia 2010 r., kiedy wpłynęło zażalenie Spółki na postanowienie WSA z dnia 5 stycznia 2010 r. sporządzone przez przysięgłą adwokat łotewską z dołączonym pełnomocnictwem (k. – 53 – 62 akt). Do chwili obecnej omawiane pełnomocnictwo nie zostało odwołane. Należy podkreślić, że w myśl art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126 poz. 1069 z późn. zm.) przy wykonywaniu usług transgranicznych polegających na reprezentowaniu klienta w postępowaniu przed sądami i innymi organami władzy publicznej prawnik z Unii Europejskiej podlega tym samym warunkom wykonywania zawodu, jakie stosuje się do adwokata lub radcy prawnego, z wyjątkiem warunków dotyczących miejsca zamieszkania i wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych. W myśl art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy za prawnika z Unii Europejskiej uważa się osobę będącą obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uprawnioną do wykonywania zawodu przy użyciu jednego z tytułów zawodowych uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, określonych w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy. Zgodnie z powołanym załącznikiem tytuł zawodowy w Republice Łotewskiej - Zverinats advokats, odpowiada zawodowi adwokata lub radcy prawnego. Należy zauważyć, że takim tytułem legitymuje się pełnomocnik skarżącej (pełnomocnictwo, k. – 60). Z kolei jako usługę transgraniczą według art. 2 pkt 4 tej ustawy należy rozumieć jednorazową lub mającą charakter przejściowy czynność z zakresu pomocy prawnej, wykonywaną w Rzeczypospolitej Polskiej przez prawnika zagranicznego wykonującego stałą praktykę w innym państwie. W świetle powyższego, skoro został ustanowiony przez skarżącą zawodowy pełnomocnik, z uprawnieniami takimi jak adwokat lub radca prawny, najpóźniej od dnia 22 stycznia 2010 r. ustał obowiązek Sądu pouczania skarżącej, wynikający z art. 6 p.p.s.a. Natomiast terminy siedmiodniowe na złożenie wniosków: o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (wynikające z art. 87 p.p.s.a) zaczęły biec dla skarżącej od dnia 1 grudnia 2009 r.(daty ustanowienia zawodowego pełnomocnika). Sama pełnomocnik w piśmie z dnia 18 stycznia 2010 r. (zażaleniu na postanowienie WSA z dnia 5 stycznia 2010 r.) oświadczyła, że osobiście sporządzała skargę kasacyjną, której jedna wersja z datą 14 grudnia 2009 r. została nadana w urzędzie pocztowym w [...] (k.- 32 – 34) akt sądowych. Potwierdza ta okoliczność to, że adwokat podejmowała czynności w sprawie. Podejmowanie przez skarżącą czynności zmierzających do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. z przekroczeniem terminów wynikających z art. 87 p.p.s.a. musi być w niniejszej sytuacji interpretowane z uwzględnieniem faktu, że Spółka jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika od dnia 1 grudnia 2009 r. Zatem przy najkorzystniejszej interpretacji dla skarżącej, skoro wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi (nazwany skargą kasacyjną) został negatywnie rozpatrzony przez Sąd, to najpóźniej od dnia 12 stycznia 2010 r. (data doręczenia postanowienia WSA) zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek taki został złożony przez skarżącą dopiero w dniu 9 września 2010 r. (po pouczeniu przez WSA), choć już w postanowieniu z dnia 20 maja 2010 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 lipca 2010 r. NSA wskazywał na potrzebę złożenia takiego wniosku przez skarżącą, choć nie przesądził skutków procesowych wystąpienia przez skarżącą z takim wnioskiem. Podpisanie tego ostatniego pisma przez członka zarządu, a nie przez pełnomocnika – adwokat przysięgłą nie zmienia pozycji skarżącej, że nadal jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika i nie może powoływać się na nieznajomość prawa. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca działająca z pomocą zawodowego pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu, czego wymaga art. 87 § 3 p.p.s.a.. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać za spóźniony i na mocy art. 88 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.