IV P 258/20

Суди загальної юрисдикції2020-12-30

Номер справи

IV P 258/20

Дата рішення

2020-12-30

Тип

SENTENCE

Судді

Katarzyna Nawacka (PRESIDING_JUDGE)

Текст рішення

Sygnatura akt IV P 258/20 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> (...), dnia 30 grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy w (...)IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Katarzyna Nawacka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2020 r. w (...), na posiedzeniu niejawnym – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 148(1);art. 148(1) § 1)">art. 148 1§ 1 k.p.c.</a> sprawy z powództwa Wojewódzkiego Szpitala (...) w O. przeciwko (...) Organizacji (...) przy Wojewódzkim Szpitalu (...) w O. o ustalenie nieistnienia sporu zbiorowego I. powództwo oddala, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 120 ( stu dwudziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt IV P 258/20 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powód Wojewódzki Szpital (...) w O. wniósł powództwo przeciwko (...) Organizacji (...) przy Wojewódzkim Szpitalu (...) w O. (dawniej (...) (...) przy (...) w O.) „o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, polegającego na sporze zbiorowym pomiędzy powodem a pozwaną”. W uzasadnieniu powództwa powód wywodził, iż powództwo dotyczy ustalenia niemajątkowych stosunków prawnych, które wielokrotnie były dopuszczane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Spór zbiorowy został zgłoszony 17 lipca 2015 r., w trakcie sporu powód wielokrotnie uwzględniał modyfikowane stanowisko pozwanej, bezskutecznie próbował też nakłonić pozwaną do arbitrażu, wobec braku odpowiedzi pozwanej, braku sprezycowania i ujednoznacznienia żądań spór zbiorowy został wyczerpany, co stanowi o zasadności żądania ustalenia jego nieistnienia. Nadto powód wywodził, iż spór zbiorowy przebiega w granicach wyznaczonych przez jego zgłoszenie, a tym samym postulaty pozwanej winny były zostać sprecyzowane. Strona pozwana nie jest w ogóle zainteresowana zakończeniem sporu zbiorowego, lecz jego prowadzeniem. W sposób oczywisty zgłaszała postulaty stanowiące rozszerzenie żądania zgłoszonego w piśmie inicjującym spór. Powód żądanie opierał o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a>, wywodząc swój interes prawny w ustaleniu sporu zbiorowego w fakcie, iż istnienie sporu zbiorowego implikuje możliwość korzystania z określonych instrumentów przez związek zawodowy, w tym z prawa do strajku. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości z uwagi na brak interesu prawnego powoda, ewentualnie, w razie uznania, że interes prawny istnieje, o oddalenie powództwa w całości z uwagi na jego niezasadność. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana wywodziła, iż w przypadku sporów zbiorowych ustawodawca wykluczył drogę sądową i zastrzegł tę materię do rozstrzygnięcia w ramach sporu zbiorowego przez związki zawodowe z pracodawcą, nie jest dopuszczalne obchodzenie tego wyłączenia w drodze występowania z powództwem o ustalenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Nadto interes prawny występuje, gdy sam skutek, który wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów. Powód nie wykazał tym samym istnienia uzasadnionego interesu. W piśmie z 27 sierpnia 2019 r. powód podtrzymał swoje żądanie, podniósł, że interes prawny oznacza istniejącą po stronie powoda potrzebę wprowadzenia jasności i pewności prawnej w sferze jego sytuacji prawnej, wyznaczonej konkretnym stosunkiem prawnym, a zagrożonej, a niekiedy naruszonej już przez pozwanego, spór zbiorowy skutkuje już czteroletnim stanem niepewności i zagrożenia po stronie pracodawcy w zakresie dalszych kroków podejmowanych przez związek zawodowy. Powód nie ma zaś możliwości wytoczenia innego powództwa niż w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, powództwo nie zmierza zaś do uzyskania przez powoda środków dowodowych. Sąd ustalił, co następuje: Powód Wojewódzki Szpital (...) w O. i pozwana (...) Organizacja (...) przy Wojewódzkim Szpitalu (...) w O. są stronami sporu zbiorowego od 17 lipca 2015 r. W toku sporu zbiorowego strony prowadziły negocjacje, pozwana zgłaszała pismami z 6 września 2018 r. i 18 grudnia 2018 r. szereg postulatów. Strony nie sporządziły i nie podpisały protokołu kończącego rokowania. (bezsporne) W piśmie inicjującym spór zbiorowy pozwany wskazywał następujące postulaty: 1. zmianę warunków pracy pracowników zatrudnionych w grupie zawodowej pielęgniarek i położnych poprzez zmniejszenie zakresu zadań, bowiem warunki pracy i związane z nimi zadania i obowiązki pracownicze wynikające z wewnętrznych procedur i zarządzeń nie mogą być wykonywane przy obecnym stanie zatrudnienia w obowiązujących pracowników normach czasu pracy, 2. zwiększenie ogólnego budżetu wynagrodzeń na 2015 r. by zapewnić podwyżkę płacy zasadniczej każdego pracownika zatrudnionego w grupie zawodowej pielęgniarek i położnych o kwotę nie mniejszą niż 1500 zł, 3. udzielenia gwarancji niepogarszania warunków pracy i płacy pracowników na okres nie mniejszy niż 36 miesięcy, 4. wypłacania co kwartał premii motywacyjnej w kwocie nie mniejszej niż 1250 zł w przeliczeniu na jeden etat w grupie pielęgniarek i położnych. [dowód: pismo k. 13 – 14]. Pismem z 6 czerwca 2017 r. pozwana przypominała powodowi, iż w trwa spór zbiorowy, w którym jednym z punktów spornych jest niewystarczająca obsada kadrowa. (dowód: pismo k. 30) Pismem z 16 marca 2018 r. pozwana informowała, iż przedstawiony projekt porozumienia gwarantuje jedynie utrzymanie obecnego stanu zatrudnienia, spór zaś dotyczy niedoborów kadrowych. (dowód: pismo k. 35) 26 września 2018 r. został podpisany protokół rozbieżności. W protokole stwierdzono, iż postulaty 2, 3 i 4 zostały uregulowane porozumieniem z 21 października 2015 r. Pracodawca stwierdził w zakresie pkt 1, iż zatrudnienie pielęgniarek i położnych w oddziałach szpitala przewyższa minimalne normy zatrudnienia. (dowód: protokół k. 37 – 39) Pismem z 18 grudnia 2018 r pozwana precyzowała, iż w zakresie postulatu 1 żąda zwiększenia zatrudnia o co najmniej 25 etatów pielęgniarek i położnych, a także zagwarantowania dofinansowania do szkoleń podyplomowych, urlopów szkoleniowych, wprowadzenia oceny pracy kierowników – pielęgniarek oddziałowych przez pracowników, wycofania procedury antymobbingowej, zmiany składu komisji etyki. (dowód: pismo k 47) Pismem z 21 maja 2019 r. pozwana wskazywała, iż spór zbiorowy nie został wyczerpany i jest na etapie akcji protestacyjnej, w tym rozwieszania plakatów i udostępniania ulotek. (dowód: pismo k. 50) 29 maja 2019 r. pozwana informowała o pikiecie związanej z akcją protestacyjną. (dowód: pismo k. 201) Uchwałą nr (...) z 30 listopada 2020 r. Zarząd pozwanej organizacji postanowił cofnąć postulat nr 1 zawarty w sporze zbiorowych z dnia 17 lipca 2015 r. z uwagi na konieczność zweryfikowania zgłoszonych żądań i ich dostosowania do obecnej sytuacji faktycznej. (dowód: uchwała nr 29 z 30 listopada 2020 r. k. 380) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności ustalenia wymagało określenie przedmiotu sporu, czy przedmiotem sporu jest ustalenie, że: - spór dotyczący warunków pracy nie jest sporem zbiorowym ( tak Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia z 23 lipca 2020 r.) - czy też przedmiotem jest ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, polegającego na sporze zbiorowym pomiędzy powodem a pozwaną jak literalnie ujął to powód. Jest to różnica między dochodzeniem stwierdzenia, że istniejący w 2015 r. spór przestał już istnieć (nieistnienie stosunku prawnego), a dochodzeniem stwierdzenia, że aktualny spór cywilnoprawny między stronami nie ma charakteru sporu zbiorowego. Powód konsekwentnie utrzymywał, iż spór zbiorowy z 2015 r. uległ zakończeniu, wygasł z powodu spełnienia postulatów strony związkowej, nie zaś że istnieje spór o warunki pracy i spór ten nie ma charakteru sporu zbiorowego. W tym miejscu należy odwołać się do definicji sporu zbiorowego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 (art. 1)">art. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych</a>, zgodnie z którą spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych. Spór o warunki pracy grupy pracowników, konkretnie grupy pielęgniarek i położonych zatrudnianych przez powoda, ich obciążenia pracą wynikającego z braków kadrowych, ma charakter sporu zbiorowego, o ile po przeciwnej stronie wobec pracodawcy występuje związek zawodowy reprezentujący prawa i interesy zbiorowe pracowników (art. 2 ust. 1 cyt. ustawy), spór nie dotyczy indywidualnego żądania pracownika ( art. 4 ust. 1 cyt. ustawy), związek zawodowy wystąpił z żądaniem (art. 7 ust. 1 cyt. ustawy). W tym ujęciu spór o wskazane warunki pracy dotyczący grupy pielęgniarek, w którym pozwany związek zawodowy wystąpił w 2015 r. z żądaniami jest sporem zbiorowym w rozumieniu ustawy, powództwo podlega zatem oddaleniu. Zostały bowiem spełnione formalne przesłanki zaistnienia sporu zbiorowego. Przesłanką ustalenia, że spór między pracownikami a pracodawcą ma charakter sporu zbiorowego nie jest bowiem zasadność podniesionych roszczeń, rzeczywisty charakter sporu. Nie jest przykładowo wykluczone zaistnienie sporu zbiorowego w celu zapobieżenia redukcji zatrudnienia w sytuacji, w której pracodawca zmniejszenia zatrudnienia nie planuje. Rzeczywisty spór o warunki pracy np. nieprzestrzeganie zasad bhp przez pracodawcę nie będzie zaś sporem zbiorowym, jeżeli w zakładzie pracy nie funkcjonują związki zawodowe. Rzeczywisty spór między stronami przedmiotowej sprawy dotyczył jednakże ustalenia, że spór zbiorowy, którego istnienia w 2015 roku żadna ze stron nie kwestionowała zakończył się, że nie istnieje już żaden spór. Powód Wojewódzki Szpital (...) w O. ma niewątpliwy interes prawy w ustaleniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, iż nie istnieje spór zbiorowy z pozwaną (...) Organizacją (...) przy Wojewódzkim Szpitalu (...) w O. (dawniej (...) (...) przy (...) w O.). Z istniejącym sporem zbiorowym łączy się bowiem ryzyko organizacji strajku, czy innych akcji zakłócających pracę powodowego szpitala (art. 17 i nast. cyt. ustawy). Ustalenia w tym kierunku Sąd uczynił w oparciu o przedłożone dokumenty, opierając się na konstrukcji sporu zbiorowego określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 ()">ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych</a>. W rozumieniu ustawy spór rozpoczyna zgłoszenie żądań przez organizację związkową (art. 7 ust. 1 ustawy), spór zaś kończy podpisanie porozumienia (art. 9 i art. 14 cyt. ustawy) albo wiążącym orzeczeniem kolegium arbitrażu społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 (art. 16;art. 16 ust. 6)">art. 16 ust. 6</a>). Oczywiście do zakończenia sporu zbiorowego dojdzie również w sytuacji braku reprezentacji pracowników – rozwiązanie związku zawodowego, braku pracowników – zwolnienie danej grupy pracowników będącej w sporze, likwidacji pracodawcy. W tych sytuacjach zabraknie bowiem stron sporu. Poza wymienionymi sytuacjami nie jest możliwe inne zakończenie sporu zbiorowego niż przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 ()">ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych</a> np. przez stwierdzenie jego nielegalności, przez przyjęcie wyczerpania postulatów, w wyniku negatywnego rezultatu referendum strajkowego. Ustawodawca nie przewidział w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 ()">ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych</a> kognicji sądu, pozwalającej na ocenę, iż zainicjowany spór zbiorowy w trybie art. 7 ust. 1 cyt. ustawy jest w rzeczywistości sporem dotyczącym warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, na którymkolwiek z etapów sporu zbiorowego. Uprawnień tego rodzaju nie przewidziano również dla Państwowej Inspekcji Pracy, której zgłoszeniu podlega wszczęty spór zbiorowy. Jak zaznaczono to wyżej spór zbiorowy może toczyć się zatem o pozorne żądania, może wynikać z nieporozumienia, z braku komunikacji, a nawet z plotek, pogłosek, nieuzasadnionych spekulacji. Ocena, czy wszczynać, czy nie spór zbiorowy, czy kończyć spór zbiorowy została zgodnie z ustawą pozostawiona odpowiednio związkowi zawodowemu oraz związkowi zawodowemu i pracodawcy łącznie. Spór zbiorowy w rzeczywistości jest to swoisty stosunek procesowy regulowany przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910550236" title="Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 236 ()">ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych</a>. Rozumienie to odpowiada terminowi „spór” czy to na gruncie postępowania cywilnego, czy nawet prawa międzynarodowego. W dodatku u podstaw sporu zbiorowego nie leży jeden stosunek materialnoprawy a zbiór stosunków wynikających z umów łączących pracodawcę z pracownikami. W tej sytuacji brak jest podstaw do ustalenia nieistnienia sporu zbiorowego, jeżeli ten stosunek został zainicjowany w trybie art. 7 ust. 1 cyt. ustawy w 2015 r. i do chwili obecnej nie został zakończony na podstawie przepisów cyt. ustawy. Należy podkreślić także, iż spór zbiorowy w dużej mierze jest odformalizowany, metodą jego rozwiązania są rokowania (negocjacje), mediacja, arbitraż. Rozwiązanie sporu może zaś opierać się na konsensusie – ustaleniu wspólnego środka zaradczego przez strony, który może być całkowicie odmienny od zgłoszonych żądań, bądź kompromisie – na częściowej rezygnacji z żądań prowadzącej do ugody między stronami. W tej sytuacji możliwa jest zatem modyfikacja żądania, zgłaszanie żądań alternatywnych, dostosowywanie żądań do zmieniającego się otoczenia prawnego i gospodarczego. Nie ma potrzeby inicjowania kolejnych sporów zbiorowych w razie modyfikacji stanowiska stron, w ramach trwającego sporu zbiorowego można zgłaszać nowe postulaty aż do zamknięcia sporu w formie porozumienia. W tym kontekście należy rozumieć uchwałę zarządu pozwanej organizacji związkowej o cofnięciu postulatu nr 1 zawartego w sporze zbiorowym z dnia 17 lipca 2015 r. z uwagi na konieczność zweryfikowania zgłoszonych żądań i ich dostosowania do obecnej sytuacji faktycznej. Dopiero idące za uchwałą dostosowanie do sytuacji faktycznej i weryfikacja żądań skutkujące podpisaniem porozumienia zakończyłoby spór zbiorowy. Na marginesie należy podkreślić, iż w sytuacji braku uregulowania innych sposobów zakończenia sporu zbiorowego np. przez stwierdzenie jego nielegalności przez inspekcję pracy, Sąd nie może tworzyć nowych instytucji prawnych w postępowaniu w przedmiocie rozwiązania sporu zbiorowego np. przez zastosowanie do sporu zbiorowego konstrukcji przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Mając na uwadze powyższą analizę, będąc związany stanowiskiem Sądu Okręgowego co do dopuszczalności drogi sądowej, w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Sąd oddalił powództwo w całości. O kosztach postepowanie Sąd orzekł mając na uwadze wynik sprawy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 §1 k.p.c.</a> i §9 ust 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2018 roku poz. 265). </div>