I FSK 307/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 2034/19 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 września 2019 r. nr 2201-IOA.4105.49.2018.50 w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2016 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 września 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 24 sierpnia 2018 r. UZASADNIENIE Wyrokiem z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 2034/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: Spółka, Skarżąca lub Wnioskodawczyni) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: DIAS) z dnia 25 września 2019 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2016 r. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji DIAS wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji – na podstawie art. 61 § 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). W ramach uzasadnienia tego wniosku skarżąca wskazała, że za wstrzymaniem wykonania powyższych decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazano, że wysokość zaległości podatkowej i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych obu instancji przekracza możliwości płatnicze skarżącej. Poza powyższym stwierdzeniem, Wnioskodawczyni wskazała szereg innych zaskarżonych przez siebie decyzji organów podatkowych i wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Kolejno wskazuje, że z ostrożności podjęła działania mające na celu dobrowolne wykonanie decyzji organów podatkowych I i II instancji przed prawomocnym zakończeniem niniejszej sprawy poprzez wystąpienie z wnioskiem o rozłożenia na raty wszystkich należności. Mimo tego zostały wszczęte względem Skarżącej postępowania egzekucyjne, w których skarżąca wniosła zarzuty i zaskarżyła czynności egzekucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Z kolei brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utratą przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji nie może zostać uwzględniony. Skarżąca nie wykazała występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody (nota bene we wniosku nie jest nawet mowa o "znacznej szkodzie", a jedynie o "szkodzie") lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10 (publ. CBOSA) "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym". W niniejszej sprawie Wnioskodawczyni sformułowała jedynie gołosłowne stwierdzenia o ciężarze finansowym wykonania zaskarżonej decyzji, jednak nie odnosi ona tego w żaden sposób do aktualnej kondycji finansowej Spółki. Wskazać w tym miejscu należy, że określone Stronie w niniejszym postępowaniu zobowiązanie podatkowe opiewa na kwotę 15.301 zł. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacji gdy Strona nawet nie podejmuje próby wskazania na okoliczności dotyczących jej własnego stanu majątkowego i odniesienia go do "ciężaru wykonania" zaskarżonej decyzji, to tak sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w oczywisty sposób nie może zostać uwzględniony. W tym przedmiocie warto również wskazać na okoliczność, że w postępowaniu przed WSA strona dwukrotnie wnosiła o przyznanie jej prawa pomocy i w obu przypadkach wnioski te zostały pozostawione bez rozpoznania z uwagi na nieprawidłowe wypełnienie formularza i brak dołączenia do niego dokumentów przedstawiających sytuację majątkową skarżącej. . Z kolei powołana przez stronę okoliczność wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym pozostaje w oczywisty sposób bez związku z rozpoznawanym wnioskiem. Na marginesie warto zwrócić uwagę na okoliczność, że Skarżąca składała w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji analogiczny jak przedmiotowy wniosek, w rozpoznaniu którego WSA również wyłuszczył stronie powyższe kwestie, wskazując na konieczność dokładniejszego uzasadnienia wniosku, w szczególności w odniesieniu do własnej sytuacji majątkowej strony. Profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Spółkę z kolei nawet nie podjął próby odniesienia się do tych okoliczności, powielając ponownie wadliwą argumentację z uprzedniego wniosku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.