II SA/Sz 596/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego W. H. kwotę [...] ([...]) złote, obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] , decyzją z dnia 22 marca 2010 r. numer [...] działając na podstawie art. 104 Kpa i art. 17, art. 20 i art. 23, art. 24, art. 26, art. 48 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz.992 ze zm.) oraz § 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne(Dz.U.Nr105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny, albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U Nr 129, poz. 1058) , po rozpatrzeniu wniosku G. G. – odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad A.R.. Organ podał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 128 stanowi, że obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Organ I instancji stwierdził dalej, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż [...] G. nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. [...] G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym oświadczyła, że opiekę nad konkubentem A.R. który jest osobą niewidomą, niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymagającą całodobowej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 11 maja 2010 r. numer [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kpa, art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) - po rozpatrzeniu ww. odwołania – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz argumenty zawarte w odwołaniu G. G.. Następnie, powołał się na treść art. 17 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podał także, że obowiązek alimentacyjny ma charakter ściśle osobisty. Przepisy kreujące przedmiotowy obowiązek są normami bezwzględnie obowiązującymi. Żaden z przepisów Kodeksu nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego wobec osób żyjących w konkubinacie. Z tego powodu wnioskodawczyni nie mieści się w kręgu osób świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. R., a zatem brak było podstaw prawnych do przyznania wnioskodawczyni świadczenia. [...] G. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] . Skarżąca oświadczyła w skardze, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organów w tej sprawie i powtórzyła argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji: podała, że sprawuje opiekę całodobową nad niewidomym konkubentem, mieszka wraz z nim i prowadzi gospodarstwo domowe od 10 lat. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw (np. z zakresu świadczeń rodzinnych). Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym regulowanym przepisami Działu III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), zwanej dalej K.r.o., zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Stosownie do przepisu art. 128 K. r. o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 § 1 zd. pierwsze i § 2 K.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną, do której należą rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd. oraz linię zstępną, do której należą dzieci, wnuki, prawnuki itd. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy [...] G. jest dla A. R. osobą obcą (konkubina), a zatem nie należy do kręgu osób, na których na zasadzie art. 128 K.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż nie jest jego krewną w linii prostej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy. W konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania dochodzonego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad konkubentem, czyli osobą obcą. Jak wywiedziono już wyżej, istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest przesłanką konieczną , warunkującą przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania. Dodać również należy, że z dniem 1 stycznia 2010 r. wszedł w życie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany do Art. 17 ust. 1a dodany przez art. 13 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U.09.219.1706). W przepisie tym ustawodawca doprecyzował krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ust. 1a świadczenie to przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, dzieciom, czyli osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych, albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Ostatnia nowelizacja przepisów ustawy, odnosząca się do świadczenia pielęgnacyjnego utrzymała zatem zasadę, że do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie. Osobom obcym, które sprawują faktyczną opiekę nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. W tej sytuacji uznać należało, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie jak i poprzedzająca ją decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] Kierownika Miejsko –Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] są zgodne z obowiązującym prawem. Posiadanie przez A.R. wymaganego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak i brak możliwości sprawowania opieki przez osoby spokrewnione nie mogły, w świetle obowiązujących przepisów prawa, skutkować przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia. Sąd zwraca uwagę, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek wynikających z przepisów prawa (art. 17 ust. 1 i ust. 1a). Argumenty podnoszone przez skarżącą, niewątpliwie istotne ze społecznego punktu widzenia, nawet przy najwyższym stopniu zrozumienia, nie mogły zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, albowiem dotyczyły one sfery pozaprawnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej, ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy.