II SA/Po 531/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę; postanawia 1. zasądzić od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Gminy kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz Gminy R. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi; 3. zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz Gminy R. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Gminy R., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana. W punkcie 3 wyroku zasądzono od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Gminy kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wniósł Wojewoda [...], zarzucając naruszenie: (1) art. 200 p.p.s.a.; (2) art. 231 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.); (3) art. 231 zd. 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 233/13, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji orzekając o kosztach postępowania przywołał w uzasadnieniu wyroku jedynie art. 200 p.p.s.a., pomijając argumentację przemawiającą za zasądzeniem kosztów w przyjętej wysokości. Przepis ten nie rozstrzyga bowiem samodzielnie o sposobie ustalenia wysokości kosztów, ani nie stanowi podstawy do decyzji sądu związanej z wysokością tych kosztów. Wskazano zatem, iż Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a, a także uniemożliwił dokonanie kontroli trafności rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania poprzez niesprecyzowanie w wystarczającym stopniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt II SA/Po 531/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Gminy kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podniesiono, że skarżąca Gmina zmierzała w przedmiotowej sprawie do podważenia i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o ustaleniu odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę, a to oznacza, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i 231 p.p.s.a. W myśl art. 231 p.p.s.a. w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne pobiera się wpis stosunkowy. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi – od należności ponad 100.000 zł – 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Mając na uwadze treść powołanego przepisu uznano, że wpis od skargi w niniejszej sprawie, przy wartości przedmiotu zaskarżenia [...] zł, winien wynosić [...] zł i taki wpis został pobrany od skarżącej Gminy. W sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy zasądzaniu kosztów zastępstwa procesowego za czynności adwokata zastosowanie mają przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stwierdzono, iż zgodnie z pkt 6 ww. przepisu stawka minimalna przy wartości przedmiotu sporu powyżej 50.000 zł do 200.000 zł wynosi 3.600 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wniósł w dniu [...] października 2013 r. Wojewoda [...], kwestionując ustalenie wpisu sądowego w stosunku proporcjonalnym do wysokości ustalonego odszkodowania oraz ustalenie wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości uzależnionej od wartości przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia, uznał je za uzasadnione i postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1145/13, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który przyjął, iż w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę mamy do czynienia z należnością pieniężną, od której powinien zostać pobrany wpis stosunkowy. Podniesiono zatem, że w niniejszej sprawie odszkodowanie jest ściśle związane z postępowaniem administracyjnym głównym, którego przedmiotem jest podział nieruchomości i skutek prawny w postaci przejęcia (wywłaszczenia) nieruchomości zajętej pod drogę. Do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania nie doszłoby bowiem, gdyby nie podjęto decyzji w sprawie realizacji inwestycji drogowej. Tym samym przyjęto, że od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania, która jest konsekwencją wydania decyzji dotyczącej podziału nieruchomości pod drogę, skutkującej przejęciem własności nieruchomości – powinien zostać pobrany wpis stały, nie zaś stosunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei z art. 200 p.p.s.a. wynika, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji, skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony aktu lub decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jak wynika z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej m.in. przez radcę prawnego obejmują jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Jak wskazuje treść § 2 ust. 1 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy oraz wkład jego pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Opłatę zasądza się na podstawie stawek minimalnych, szczegółowo wyliczonych w tym rozporządzeniu, przy czym, opłata nie może być wyższa nić sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Z kolei zgodnie z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały, którego wysokość określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić przy tym trzeba, iż użyte w powyższym przepisie sformułowanie "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne", jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., dlatego też uznać trzeba, iż sprawami podlegającymi wpisowi stosunkowemu są w istocie sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Należy mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2013 r. przesądził, że od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę, w niniejszej sprawie, powinien zostać pobrany wpis stały, a nie wpis stosunkowy. W przedmiotowej sprawie odszkodowanie jest bowiem ściśle związane z postępowaniem administracyjnym głównym, którego przedmiotem jest podział nieruchomości i skutek prawny w postaci przejęcia (wywłaszczenia) nieruchomości zajętej pod drogę. Do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania nie doszłoby, gdyby nie podjęto decyzji w sprawie realizacji inwestycji drogowej. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu nieruchomości 200 zł. Z kolei, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 240 zł. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Zasądzone koszty postępowania w kwocie [...] zł obejmują wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 240 zł. Zasądzając koszty postępowania Sąd postanowił zasądzić jednokrotność stawki minimalnej. Zasadą jest, że sąd zasądza opłatę za czynności radców prawnych według stawki minimalnej, natomiast jeżeli przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, wówczas sąd może zasądzić opłatę wyższą, która nie może jednak przewyższyć sześciokrotnej stawki minimalnej ani wartości przedmiotu sprawy (por. postanowienie SN z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt III Cz 64/10 – Lex nr 1223593). Zdaniem Sądu, charakter przedmiotowej sprawy nie pozwala przychylić się do wniosku zawartego w skardze, a dotyczącego zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w podwyższonej wysokości. Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu skargi tylko w części przyczyniła się do jej uwzględnienia przez Sąd, wywiedziona przez skarżącą skarga kasacyjna została przez sąd drugiej instancji oddalona, a sąd drugiej instancji w całości podzielił dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę prawną sprawy. Pełnomocnik skarżącej Gminy nie wykazał przy tym nakładu pracy, który uzasadniałby przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w żądanej wysokości. W tych uwarunkowaniach Sąd uznał, że wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy nie uzasadnia żądania wynagrodzenia w kwocie większej niż zasądzona. Skarżąca Gmina uiściła wpis od skargi w kwocie [...] zł (k. 2, 19, 20 i 25 akt sądowych), podczas gdy jak wskazano powyżej, wpis stały w niniejszej sprawie wynosił 200 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 225 p.p.s.a. orzekł w pkt 2 niniejszego postanowienia o zwrocie na rzecz skarżącej nadpłaconego wpisu sądowego od skargi. Należy ponadto wskazać, iż skarżąca Gmina w związku z zaskarżeniem wyroku z dnia 23 listopada 2012 r. wpłaciła na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł (k. nr 104 akt sądowych). Zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, jednak nie mniej niż 100 zł. Zgodnie z powyższym, kwota wpisu należnego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Skoro zatem w niniejszej sprawie powinien zostać pobrany wpis stały, a nie wpis stosunkowy - należy skarżącej Gminie zwrócić różnicę pomiędzy wpisem pobranym ([...] zł), a wpisem należnym (100 zł), o czym orzeczono w pkt 3 niniejszego postanowienia. Mając powyższe na uwadze postanowiono, jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak