I SA/Kr 1625/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek, WSA Michał Niedźwiedź, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 września 2021 r. nr: 1201-IEE.711.1.132.2021.2.MB w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie, zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz M. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 września 2021 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dnia 21.09.2021r. znak: 1201-IEE.711.1.132.2021 2.MB utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków z dnia 30.09.2019r. nr 1228- SEE.711.2432.2019.dk w sprawie wysokości ceny nabycia nieruchomości. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków, jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej pani H. C. na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wszczął egzekucję z nieruchomości położonej w miejscowości R. gm. Z., składającej się z działek o numerach [...],[...],[...]oraz [...]dla których Sąd Rejonowy dla Krakowa- Krowodrzy w Krakowie [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w K.1, prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Z uwagi na to, iż działka nr [...], w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ujęta była m.in. w terenach tras komunikacyjnych, organ egzekucyjny pismem z dnia 08.04.2019r., zwrócił się do Gminy Z. z prośbą o udzielenie informacji czy gmina skorzysta z prawa pierwokupu działki art. 110 n ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako upea). Wójt Gminy Z. poinformował o skorzystaniu z prawa pierwokupu. Opis i oszacowanie wartości nieruchomości zakończono w dniu 25.06.2019r. O terminie opisu i oszacowania nieruchomości skarżący – M. C. - mąż zobowiązanej został powiadomiony lecz nie był obecny przy jego sporządzaniu. l Zarzuty do opisu i oszacowania wartości powyższej nieruchomości złożyła natomiast w dniu 1 lipca 2019 r córka zobowiązanej N. C., której matka darowała tę nieruchomość. Przy czym Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział [...] Cywilny, w wyniku złożonej skargi pauliańskiej, uznał za bezskuteczną umowę darowizny w/w nieruchomości przez zobowiązaną na rzecz N. C. Postanowieniem z dnia 05.08.2019r. nr 1228-SEE.711.1934.2019,DK Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie uznał zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie doręczono wszystkim uczestnikom postępowania (w tym również M.C.), jednak żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia. W związku z tym Postanowieniem z dnia 30.09.2019r. nr 1228-SEE.711.2432.2019.DK, organ egzekucyjny oznaczył więc cenę nabycia przez Gminę Z. - nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,09 ha położonej w miejscowości R., w wysokości odpowiadającej wartości nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego tj. w kwocie 197.000,00 zł. Organ egzekucyjny wezwał Gminę Z. do uiszczenia w/w kwoty. Powyższa kwota została wpłacona na rachunek bankowy organu egzekucyjnego w dniu 08.11.2019r. W związku z tym dniu 13.11.2019r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr 1228-SEE.711.3012,2019.DK, którym przyznał Gminie Z. własność w/w nieruchomości. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem zobowiązana – H. C., złożyła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 18.03.2020r. nr 1201- IEE.711.1.249,2019.9.MB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na postanowienie to zobowiązana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 15.12.2020r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Kr 431/20 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd stwierdził, że w toku prowadzonej egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny winien uznać małżonka zobowiązanej M. C. jako uczestnika postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Postanowienie w sprawie ceny nabycia powinno być doręczone również małżonkowi zobowiązanej. Orzeczenie to uprawomocniło się. Wypełniając więc dyspozycję sądu, organ egzekucyjny pismem z dnia 03.08.2021 r. nr 1228-SEE.TIł. 1252.2021.dk przesłał do pana M. C. odpis postanowienia z dnia 30.09.2019r. nr 1228-SEE.711.2432,2019.DK w sprawie wysokości ceny nabycia. Na postanowienie to pan M. C., pismem z dnia 12.08.2021 r. złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 110 m § 1 upea "poprzez jego niezastosowanie i niewykonanie aktualizacji operatu szacunkowego nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji, co w efekcie doprowadziło do oznaczenia nieaktualnej ceny nabycia nieruchomości ", oraz naruszenie art. 156 ust. 3 i 4 Ustawy o gospodarce nieruchomościami "poprzez jego niezastosowanie i korzystanie w postępowaniu egzekucyjnym z niezaktualizowanego, przedawnionego operatu szacunkowego wartości nieruchomości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie objętym skargą postanowieniem z dnia 21.09.2021r. nr 1201-IEE.711.1.132.2021.2.MB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że gdy organ samorządu terytorialnego, tak jak w omawianym przypadku, skorzysta z prawa pierwokupu, organ egzekucyjny oznacza cenę nabycia w wysokości odpowiadającej wartości zajętej nieruchomości, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego. Postanowienie w sprawie wysokości ceny nabycia wywiera skutki przybicia i przysługuje na nie zażalenie. Podstawą zażalenia nie mogą być uchybienia do których doszło przed uprawomocnieniem się przybicia. Zgodnie z art. 110 u upea, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Dlatego też kwestie dotyczące nieprawidłowej wyceny nieruchomości nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w niniejszym postępowaniu. Podstawy zażaleń na przybicie (nabycie) powinny ograniczać się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia (nabycia), natomiast nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach. W rozpoznawanej sprawie zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 14.05.2019r. doręczono skarżącemu w dniu 20.05.2019r., natomiast zarzuty do protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 25.06.2019r. wniesione już zostały przez innego uczestnika postępowania tj. N. C. Postanowieniem z dnia 05.08.2019r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Kraków uznał zarzuty za nieuzasadnione, a żadna ze stron nie wniosła na nie zażalenia. W skardze M. C. zarzucił naruszenie art. 120 w zw. z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez "działanie z rażącym naruszeniem zasad, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu aktualizacji przedawnionego operatu szacunkowego ", art. 110 m § 1 upea "poprzez jego niezastosowanie i niewykonanie aktualizacji operatu szacunkowego nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji, co w efekcie doprowadziło do oznaczenia nieaktualnej ceny nabycia nieruchomości", a także naruszenie art. 156 ust. 3 i 4 Ustawy o gospodarce nieruchomościami "poprzez jego niezastosowanie i korzystanie w postępowaniu egzekucyjnym z niezaktualizowanego, przedawnionego operatu szacunkowego wartości nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje Na wstępie należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a." w związku z czym, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Skarga okazała się zasadna. Postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu organ w toku postępowania naruszył art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przez to mogło nastąpić naruszenie art. 111 e oraz art. 111m § 3 u.p.e.a. Strona kwestionuje "aktualność" operatu szacunkowego w rozumieniu art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami na dzień prowadzenia licytacji. Zdaniem organu zarzuty te są niezasadne bowiem na etapie ustalania ceny nabycia nieruchomości nie można już kwestionować wcześniejszych czynności organów egzekucyjnych w tym zgłaszać nowych zarzutów do protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zarzuty skarżącego co do aktualności operatu szacunkowego są zasadne. Zgodnie z treścią art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej jako ugn) - operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników o których mowa w art. 154 ugn. Zgodnie natomiast z ust. 4 powołanego przepisu - operat szacunkowy może być wykorzystany po upływie okresu o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje poprzez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ugn. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników o których mowa w art. 154 ugn. Oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego wartość nieruchomości stanowi podstawę ustalania ceny nabycia za którą organ samorządu terytorialnego nabywa nieruchomość korzystając z prawa pierwokupu. W sprawie nie jest sporne, że na zlecenie organu egzekucyjnego rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy z dnia 25 czerwca 2019 r. , w którym wartość rynkowa nieruchomości została oszacowana na kwotę 197 000 zł . Kwota ta została przyjęta w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Po uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowienia organu egzekucyjnego, którym przyznano Gminie Z. własność w/w nieruchomości, doręczono małżonkowi zobowiązanej M. C. jako uczestnikowi postępowania egzekucyjnego postanowienie w sprawie ceny nabycia. Nastąpiło to pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r . Organ przed dokonaniem tej czynności oraz przed wydaniem postanowienia w przedmiocie oznaczenia ceny nabycia nie potwierdził aktualności operatu szacunkowego, pomimo upływu roku od jego sporządzenia. W konsekwencji cena ta nie była aktualna z uwagi na upływ czasu - 12 miesięcy od sporządzenia operatu. Po upływie 12 miesięcy operat szacunkowy może być wykorzystywany po potwierdzeniu jego aktualności (art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami). "Wykorzystanie" operatu szacunkowego zdaniem Sądu oznacza, że może on stanowić podstawę określenia ceny wywoławczej. Cena wywoławcza na licytacji powinna być "aktualna" na dzień licytacji a nie tylko na dzień sporządzania opisu i oszacowania. Roczny termin aktualności operatu szacunkowego nie odnosi się do przeprowadzenia opisu i oszacowania nieruchomości. Celem sporządzenia operatu szacunkowego - jak już wcześniej wskazano - było określenie wartości rynkowej nieruchomości. Wartość ta jest ustalona przede wszystkim po to by ustalić podstawę ceny wywoławczej lub oznaczenia ceny nabycia. Tym samym ma znaczenie czy w dniu doręczenia tego postanowienia cena wywoławcza ustalona na podstawie operatu szacunkowego jest "aktualna" czy też nie. Należy mieć na względzie, że warunki rynkowe, stanowiące podstawę wyceny nieruchomości, są z istoty rzeczy zmienne. Organ egzekucyjny nie jest władny samodzielnie oceniać, czy wartość nieruchomości określona w opinii uległa zmianie. Spoczywa na nim natomiast powinność sprawdzenia w ramach kontroli wymagań formalnych operatu, czy w świetle art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie upłynął czas w którym operat może być wykorzystany, a w razie potrzeby - uzyskania potwierdzenia aktualności operatu przez rzeczoznawcę majątkowego. Czym innym są bowiem uchybienia do których doszło przed wydaniem postanowienia o oznaczeniu ceny nabycia i brak możliwości zgłaszania na tym etapie postępowania egzekucyjnego nowych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. A czym innym opieranie się przy wydawaniu tego postanowienia na aktualnym operacie. Zauważyć należy, że strona w odwołaniu złożonym, a po upływie 12 miesięcy od sporządzenia operatu szacunkowego, podniosła nieaktualność operatu. W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne był obowiązany potwierdzić aktualność operatu z urzędu, gdyż miał świadomość doręczenia postanowienia w sprawie ceny nabycia po upływie 12 miesięcy od sporządzenia operatu szacunkowego. Organ nie podjął jednak czynności w zakresie potwierdzenia aktualności operatu, nawet pomimo wniosku Strony, które zupełnie zignorował. Prowadzone postępowanie egzekucyjne, którego celem jest zapewnienie równowagi pomiędzy mieniem dłużnika i wierzyciela, wymaga szczególnej staranności organu przeciwdziałającego skutkom inflacji. Do środków gwarancyjnych należy dochowanie wszystkich wymogów prawnych przybicia. Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej prowadzące egzekucję z nieruchomości winny ze szczególną uwagą analizować zgłaszane przez zobowiązanego wnioski oraz przedstawiane argumenty. Podobny pogląd wyrażono w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wydanym w dniu 17 marca 2022 r w sprawie sygn akt I SA/Go 458/21. Analizując okoliczności niniejszej sprawy należy się zgodzić z oceną, że w sprawie nie zastosowano wobec skarżącego powyższego postulatu. Z zasady praworządności wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP wynika, że organy podatkowe mają obowiązek działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności. Konstytucyjna zasada zaufania obywatela do państwa, która w stosunkach między obywatelem a państwem przejawia się m in. w takim stosowaniu prawa, by nie stawało się ono pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z nimi następstwa będą także i później uznane przez porządek prawny. Organ ponownie rozpoznając sprawę wyda ponownie postanowienie w sprawie ceny nabycia, uwzględniając aktualny protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Mając to na uwadze Sąd orzekł w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 5