III OPP 88/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. M. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze III OSK 1801/21 ze skargi J. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia 22 lutego 2019 r. nr 15/2019/TK w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r., doręczonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 17 kwietnia 2019 r. J. M. złożył skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia 22 lutego 2019 r. nr 15/2019/TK utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia 6 grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W skardze wniesiono o uchylenie decyzji i zobowiązanie do ponownego ustalenia kwoty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz wypłacenie różnicy pomiędzy kwotą należną a kwotą faktycznie wypłaconą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów z uwzględnieniem należnych odsetek. W odpowiedzi organ Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r. Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 1 lipca 2019 r., a organowi 2 lipca 2019 r. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył 19 lipca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie żądając uchylenia wyroku Sądu I instancji i oddalenia skargi. Po wykonaniu wstępnych czynności skarga kasacyjna została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 6 września 2019 r. i nadano jej sygnaturę akt III OSK 1801/21. Dnia 9 listopada 2022 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł skargę na przewlekłość postepowania toczącego się przed tym sądem w sprawie o sygnaturze III OSK 1801/21. Skarżący wskazał, że do dnia złożenia skargi sprawa nie została rozpoznana, a ostatnią czynnością podjętą przez Sąd II instancji było doręczenie mu odpisu pisma pełnomocnika organu z 9 września 2019 r. W skardze wniesiono o: 1. stwierdzenie przewlekłości postępowania przed NSA, 2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 5.000 zł, 3. zasądzenie od NSA kosztów niniejszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki Dz. U. z 2018r., poz. 75, dalej "ustawa"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie bowiem do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1202), Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w tym przepisie bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 6 września 2019 r. (data złożenia w Biurze podawczym NSA). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA upłynęło ponad 3 lata. Powyższe nie może jednak uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Ponadto niniejsza sprawa nie należy do tej kategorii spraw, które nakładają na Sąd obowiązek rozpoznania ich poza kolejnością. Z akt sprawy nie wynika również, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie § 26 ust. 5 ww. Regulaminu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu. Należy także podkreślić, że w piśmie procesowym z 9 września 2019 r. skarżący kasacyjnie zawnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzeń Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 7 z dnia 12 marca 2020 r. i nr 39 z dnia 16 października 2020 r. (obowiązujących do 20 maja 2021 r.) w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Natomiast nowe rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiają przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Obecnie ww. ustawa zezwala na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej i to tylko w sytuacji, gdy wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Jednak ilość przeprowadzanych rozpraw zdalnych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających ich przeprowadzanie na odległość jest z oczywistych względów mniejsza niż tradycyjnych z udziałem stron. Ponadto dopiero od 3 lipca 2021 r. obowiązuje przepis (art. 15zzs4 ust. 1 ww. ustawy) zgodnie z którym w ww. okresie tj. w okresie stanu epidemii i w ciągu roku od jego odwołania Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Korzystanie z tej regulacji, z uwagi na zagwarantowanie prawa strony do jawności rozpoznania sprawy, jest ostatecznością i następuje dopiero po wyczerpaniu możliwości uzyskania zgody stron na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.