I OPP 38/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H.Ł-W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1947/18 ze skargi H.Ł-W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2018 r. nr DAP-WOSRFR-7280-220/2018/BZ w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rekompensaty postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Pismem z 8 listopada 2022 r. (data wpływu do WSA: 18 listopada 2022 r.) H.Ł-W. (dalej również: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1947/18. W złożonym środku zaskarżenia zażądała: 1. stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie; 2. zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do rozpoznania sprawy w terminie dwóch miesięcy od rozpoznania skargi; 3. przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 15 000 zł; 4. zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podała, że 20 sierpnia 2019 r. do WSA wpłynęła skarga kasacyjna Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również: "Minister", "organ") od wyroku tego sądu z 19 marca 2019 r., sygnatura jak wyżej (w skardze błędnie określono sygn. akt jako: "I SA/Wa 1047/19"), wskazując, że cyt.: "do dnia dzisiejszego nie została wyznaczona rozprawa w przedmiotowej sprawie pomimo upływu ponad trzech lat od zgromadzenia pełnej dokumentacji w sprawie i sugerowanych przez WSA terminów." Podniosła, że okres 3 lat należy uznać za przewlekły, a w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazała, że pomimo wielokrotnych rozmów z sekretariatem (22 listopada 2019 r., 21 lutego 2020 r., 19 czerwca 2020 r.), dotyczących wyznaczenia terminu rozprawy, pełnomocnika informowano kolejno o przewidywanym okresie oczekiwania na rozpoznanie sprawy (odpowiednio: 4 lata, 2 lata, 1,5 roku), co uzasadniało wniesienie skargi na przewlekłość. Środek zaskarżenia przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy piśmie z 23 listopada 2022 r. (data wpływu do NSA: 25 listopada 2022 r.). Z akt sprawy wynika, że pismem z 14 września 2018 r. (data wpływu do WSA: 24 października 2018 r.) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 sierpnia 2018 r., nr DAP-WOSRFR-7280-220/2018/BZ. Środek zaskarżenia został zarejestrowany pod sygn. akt I SA/Wa 1947/18 (zarządzeniem z 25 października 2018 r.). W tym też dniu zarządzono wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"). Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 listopada 2018 r. – wpis uiszczono w terminie. Zarządzeniem z 6 lutego 2019 r. wyznaczono termin rozprawy na 19 marca 2019 r. Wyrokiem z 19 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z 8 maja 2018 r., nr NW/XIII/7725/3551/04 i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 maja 2019 r. organ wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu I instancji. Po uzupełnieniu braków formalnych złożonego środka odwoławczego, WSA w Warszawie odezwą z 22 listopada 2019 r. przekazał akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa została zarejestrowana w NSA zarządzeniem z 26 listopada 2019 r., pod sygn. akt I OSK 3131/19. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1947/18 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, ze zm., dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona. W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem 12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, określonego w art. 12 ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy (zob.: postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r., I OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r., I OPP 12/22). Podkreślić tu należy, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zostało zakończone wyrokiem z 19 marca 2019 r., a więc na datę wniesienia skargi na przewlekłość, skarga na decyzję Ministra została już merytorycznie rozpoznana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podejmowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działania w zakresie prowadzonego postępowania podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Od daty wpływu skargi do Sądu I instancji (24 października 2018 r.) do dnia jej merytorycznego rozpoznania (19 marca 2019 r.) upłynęło 6 miesięcy. Zdaniem Sądu odwoławczego, czas ten był w pełni uzasadniony. Wniesioną skargę kasacyjną od wyroku WSA przekazano do Sądu odwoławczego niezwłocznie po uzupełnieniu jej braku formalnego i doręczeniu odpisu stronie przeciwnej (odezwą z 22 listopada 2019 r.). Mieć tu należy na uwadze, że przewlekłość postępowania to brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, zachodzący dłużej niż jest to konieczne. Z powyższego wynika, że dochodzi do niej jedynie wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. W niniejszej sprawie stan taki nie wystąpił. Wyrokiem z 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę, co kończy postępowanie przed Sądem I instancji. Wprawdzie wyrok ten jest nieprawomocny, gdyż organ zakwestionował go skargą kasacyjną, jednak sytuacja ta pozostaje bez wpływu na przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę działań Sądu I instancji w aspekcie ich terminowości i prawidłowości. Mając na uwadze wyżej wymienione normy ustawy i przywołane działania WSA stwierdzić trzeba, że brak było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji przewlekłości postępowania w sprawie, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były bez nieuzasadnionej zwłoki. W tej sytuacji skargę na przewlekłość postępowania sądowego należało ocenić jako pozbawioną podstaw. Na marginesie jedynie wskazać należy, że sprawa ze skargi kasacyjnej Ministra od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3131/19, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2022 r., została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – na 25 stycznia 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.