II SA/Sz 1115/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. i I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie UZASADNIENIE We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF K. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Dwoje jej dzieci oraz Ona są alergikami i pozostają pod opieką lekarzy, co miesięcznie pochłania znaczne sumy pieniędzy. Ponadto wspólnie z mężem mają zaciągnięte kredyty i spora część wynagrodzeń jest przeznaczana na ich spłatę. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką synów. Posiadany majątek stanowi działka rekreacyjna[...]. Miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi [...]zł na co składa się pensja wnioskodawczyni w kwocie [...]zł oraz pensja męża w wysokości [...]zł Pismem z dnia [...]r. K. B. została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia : - zaświadczeń z miejsc pracy K. B. i A. B. potwierdzających wysokość miesięcznego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, - dowodów potwierdzających wysokość zaciągniętych kredytów i wysokości miesięcznie spłacanych rat (np. umów kredytowych), - oświadczenia do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...]w [...], -dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez K. B. i A. B. rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, -dowodów potwierdzających wydatki ponoszone zakup lekarstw dla dzieci za okres ostatnich trzech miesięcy pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi K. B. oświadczyła, że nie przedłoży zaświadczenia męża o wysokości uzyskiwanych dochodów oraz wyciągów z jego konta bankowego, ponieważ mąż ich jej nie udostępni, ponadto w przyszłości chcą podpisać rozdzielność majątkową. Nieruchomość położona w [...]przy ul. [...]w której zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną należy do jej rodziców. Opłaty za utrzymanie domu ponoszone są po połowie razem z rodzicami i wynoszą [...]zł miesięcznie. Odnośnie dokumentów potwierdzających wydatki na leczenie K. B. wskazała, że nie jest w stanie ich przedstawić, ponieważ takowych nie posiada, jednakże koszty te są wysokie o czym świadczy wysokość kredytów zaciągniętych między innymi w tym celu. Z dołączonych umów kredytowych wynika, że skarżąca z mężem mają zaciągnięte pożyczki oraz limity kredytowe w różnych placówkach bankowych na łączną kwotę [...]zł, miesięcznie z tego tytułu spłacają raty w łącznej wysokości ok. [...]zł. Wyciągów ze swojego konta bankowego wnioskodawczyni nie przedłożyła. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr.153, poz.1270 ze zm. ) zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" ( postanowienie NSA z 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). W tym miejscu należy wskazać, że rzeczą strony skarżącej , jest wykazanie, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie o którym mowa w ww. przepisach. Mając na uwadze, że dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. B. została ona wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Z nałożonego obowiązku skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Odnośnie zaświadczenia potwierdzającego wysokość zarobków męża oraz wyciągów z jego rachunków bankowych skarżąca oświadczyła, że nie może ich nadesłać, gdyż mąż ich jej nie udostępni a nadto zamierzają zawrzeć rozdzielność majątkową. Jednakże fakt zamierzonego zawarcia w przyszłości rozdzielności majątkowej nie zwalnia strony z nałożonego obowiązku. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz.U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych ( postanowienie NSA z 4.12.2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Teza ta jest tym bardziej zasadna , kiedy to małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wyciągów z własnego konta bankowego skarżąca również nie przedłożyła. Ze złożonego oświadczenia wynika, że miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi [...]zł brutto. Wydatki ponoszone na utrzymanie domu ponoszone są wspólnie z rodzicami i dla skarżącej wynoszą [...]zł miesięcznie. Uzasadniając swoją ciężką sytuację finansową skarżąca powołuje się na zaciągnięte kredyty w łącznej wysokości [...]zł., twierdząc, że głównie zostały zaciągnięte na pokrycie kosztów leczenia jej i dzieci ze schorzeń alergicznych. Jednakże z doświadczenia życiowego nie wynika, aby koszty leczenia alergicznego nawet u prywatnych specjalistów były tak wysokie jak twierdzi skarżąca. Dodatkowo należy wskazać, że z akt administracyjnych wynika, iż decyzją nr [...]z dnia [...]r. K. B. otrzymała pozwolenie na budowę budynku rekreacji indywidualnej. Skoro skarżąca znajduje się w tak ciężkiej sytuacji finansowej, to dziwnym wydaje się budowa domku rekreacyjnego, który nie należy do niezbędnych potrzeb życiowych, a którego budowa wiąże się z nakładami finansowymi. W opisanej sytuacji trudno przyjąć pogląd, że skarżącej należy przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałoby to bowiem w sprzeczności z założeniami instytucji prawa pomocy, której celem jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do osób takich nie należy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.