I SA/Ol 625/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. L. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 52/09 postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania UZASADNIENIE Z. L., działająca przez pełnomocnika A. L., złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2009 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 52/09. Jako podstawę prawną wznowienia wskazano w skardze art.272 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako p.p.s.a. Skarżąca domagała się uchylenia w/w wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podano, że Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 49/06 wydał orzeczenie, w którym orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów trzech rozporządzeń ministra finansów, określających podmioty zobowiązane do zapłaty akcyzy przy sprzedaży aut przed pierwszą rejestracją. Zdaniem strony przedmiotem skargi rozpoznanej w sprawie I SA/Ol 52/09 była decyzja mająca za podstawę prawną właśnie uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją przepisy rozporządzeń. W ocenie wnoszącej skargę zaistniały tym samym okoliczności faktyczne tj. zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które mają wpływ na wynik sprawy, a z których w poprzednim postępowaniu strona nie mogła skorzystać. Skarżąca argumentowała, że zachowany został termin do wniesienia skargi o wznowienie, biorąc pod uwagę to, że nie jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, jest osobą niepełnosprawną, ciężko chorą i była ( i jest nadal) pozbawiona możliwości działania, zaś pełnomocnika strony, pozbawionego wolności, nie można uznać za należytą reprezentację. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że przepisy, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie SK 49/06 nie miały zastosowania w prowadzonym postępowaniu, jak również nie były podstawą wydania wyroku z dnia 10 czerwca 2009 r. Na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, organ, nawiązując do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazał, że nie znajduje on odniesienia w sprawie Z. L., gdyż stan faktyczny zaistniały w sprawie skarżącej oceniać należy z punktu widzenia stanu prawnego późniejszego niż ten, jakim zajmował się Trybunał Konstytucyjny. Dyrektor Izby Celnej zwrócił ponadto uwagę na fakt, iż jego postanowienie z dnia "[...]" stwierdzało uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony zwrot podatku akcyzowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego ograniczone jest terminem, a nadto skarżący winien wykazać przesłanki dopuszczalności wznowienia. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego brakami formalnymi, bez względu na ich wpływ na rozstrzygnięcie, właściwe przyczyny restytucyjne oraz fakt wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Zgodnie z przepisem art. 280 §1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Oznacza to, że na posiedzeniu niejawnym sąd bada wyłącznie dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. Sąd odrzuci skargę, jeżeli została wniesiona z uchybieniem terminu lub nie jest oparta na podstawach wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a., albowiem warunkiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest spełnienie obu warunków wskazanych w § 1. Brak chociażby jednego z nich sprawia, że merytoryczne rozpoznanie sprawy jest niemożliwe. Na tym wstępnym etapie badania skargi o wznowienie postępowania sąd nie może zatem badać trafności podstaw wznowienia postępowania, zaś odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania może się więc zakończyć dwojakiego rodzaju rozstrzygnięciem: postanowieniem o odrzuceniu skargi albo zarządzeniem o skierowaniu jej na rozprawę. To na rozprawie, zgodnie z art. 281 p.p.s.a., -sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Strona wskazała jako podstawę wznowienia art.272 p.p.s.a. a jednocześnie powołane w skardze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego opisywała jako okoliczność faktyczną mającą wpływ na wynik sprawy, z której nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, co mogłoby sugerować także podstawę wznowienia wynikającą z art.273 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu określona podstawa wznowienia nie może stanowić jednocześnie innej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 12 czerwca 2006 r. w sprawie I GSK 254/06 wyraził pogląd, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani środka dowodowego, o którym mowa w art.273 p.p.s.a. Sąd rozpoznający niniejszą skargę o wznowienie postępowania pogląd ów w pełni podziela. W związku z tym, badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania sądowego w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze wyłącznie podstawę określoną w art.272 § 1 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę uzasadnienie skargi nie można mieć bowiem wątpliwości, że strona wskazuje w istocie jedną podstawę wznowienia, a mianowicie tę określoną w art.272 §1 p.p.s.a. poprzez nawiązanie wyłącznie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Określenie podstawy wznowienia ma istotne znaczenie z punktu widzenia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie. W razie powołania podstawy wznowienia określonej w art.272 §1 p.p.s.a. ustawodawca określił inny termin do wniesienia skargi o wznowienie niż w pozostałych podstawach, stanowiąc w art.272 § 2 p.p.s.a., że w takim wypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na jaki strona się powołuje, wydany został w sprawie o sygnaturze akt SK 49/06 dnia 7 lipca 2009 r. i został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2009 r. Nr 112 z dnia 15 lipca 2009 r. pod pozycją 935. Zgodnie z art.190 ust.3 zdanie pierwsze Konstytucji data ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest datą jego wejścia w życie w życie (zasada), chyba że Trybunał określił inny termin utraty mocy obowiązującej danego aktu normatywnego (wyjątek od zasady). Z treści wyroku Trybunału z dnia 7 lipca 2009 r. nie wynika określenie innego terminu niż wynikający z zasady ustanowionej w art.190 ust.3 zdanie pierwsze Konstytucji, zatem wyrok ten wszedł w życie dnia 15 lipca 2009 r. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w piśmie procesowym z dnia "[...]" złożonym w Urzędzie pocztowym dnia "[...]", czyli po upływie ponad dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego określony w art.272§2 p.p.s.a. nie został dochowany, co powoduje konieczność odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art.280 §1 p.p.s.a. Termin do wniesienia skargi o wznowienie jest terminem, którego zachowanie strona powinna uprawdopodobnić. Argumenty strony powoływane w tym celu odwołują się do stanu zdrowia strony, oraz braku profesjonalnej pomocy prawnej, w żaden natomiast sposób nie wykazują zachowania terminu, ale jakby tłumaczą ewentualne jego przekroczenie. Pełnomocnik strony wnosząc skargę o wznowienie postępowania stwierdził jednak, że zachowany został termin do jej wniesienia, zwracając uwagę, że trzeba mieć na uwadze sytuację osobistą i zdrowotną strony skarżącej, które powodują brak możliwości działania, a także to, iż jej pełnomocnik nie może być uznany za należycie reprezentującego jej interesy z racji pozbawienia wolności. Wbrew tym twierdzeniom, dla oceny czy skarga o wznowienie postępowania oparta na podstawie określonej w art. 272 §1 p.p.s.a. wniesiona została w terminie, o którym mowa w art.272 §2 p.p.s.a. istotne jest jedynie porównanie daty wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z datą wniesienia skargi. Inne okoliczności, związane w szczególności z wiekiem, stanem zdrowia i sytuacją osobistą, wskazujące na ograniczenia w możliwości skutecznego działania, nie mają wpływu na stwierdzenie zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Okoliczności takie mogą ewentualnie być podstawą wniosku o przywrócenie terminu, gdyby strona przyznawała fakt jego uchybienia, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, gdyż strona uważa, że dochowała terminu. Zatem porównanie daty wniesienia skargi o wznowienie z datą wejścia w życie wyroku Trybunału, na jaki strona powołała się w skardze o wznowienie, prowadzi do wniosku, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Wprawdzie zgodnie z art.280 §1 zdanie drugie p.p.s.a. niespełnienie jednego z wymagań określonych w zdaniu pierwszym tego przepisu powoduje odrzucenie skargi o wznowienie, to jednak przedmiotem badania dopuszczalności skargi są dwie przesłanki tj. zachowanie terminu do jej wniesienia oraz oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Sąd nie może ograniczyć się do rozważenia tylko jednej z wymienionych kwestii, tj. czy skarga została wniesiona w terminie, ponieważ z zacytowanego wyżej przepisu wynika obowiązek badania obydwu warunków dopuszczalności skargi o wznowienie. Na potrzebę badania obu przesłanek dopuszczalności skargi o wznowienie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 października 2005 r. wydanym w sprawie FSK 2448/04 (LEX nr w bazie 183729). Sąd rozpoznający niniejszą skargę o wznowienie pogląd ów podziela, ponieważ zgodnie z przepisem art. 280 §1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Użycie spójnika "i" oznacza, że zbadane muszą być obie przesłanki, nawet jeżeli analiza jednej z nich wskazuje, że nie została spełniona. Dodatkowym argumentem przemawiającym za koniecznością badania obu przesłanek, jest to, że strona ma możliwość zaskarżenia skargą kasacyjną postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie i gdyby rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, który analizie poddał tylko jedna przesłankę okazało się nietrafne, to zachodziłaby potrzeba zbadania przez sąd pierwszej instancji także drugiej przesłanki. Taki sposób procedowania byłby niemającym dostatecznego uzasadnienia przedłużaniem fazy wstępnej badania skargi o wznowienie. Przystępując do zbadania czy skarga o wznowienie oparta jest na ustawowej podstawie na wstępie zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009r. w sprawie I SA/Ol 52/09 rozstrzygnął skargę wniesioną na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]". Oznacza to, że zarówno organ II instancji jak i Sąd wydawał rozstrzygnięcie w kwestii ściśle proceduralnej, jaką jest zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli chodzi o kwestię, czy skarga o wznowienie postępowania sądowego opiera się na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu art. 280 § 1 p.p.s.a., należy uznać, że zachodzi to wówczas, gdy powołana w skardze podstawa wznowienia ma w danej sprawie charakter rzeczywisty, to znaczy, gdy zachodzi związek pomiędzy powołaną podstawą wznowienia a treścią rozstrzygnięcia. Jeżeli na etapie badania dopuszczalności skargi brak takiego związku jest oczywisty, to bezprzedmiotowe jest dalsze badanie (wyznaczenie rozprawy). W takim wypadku należy uznać, że skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu art. 280 § 1 p.p.s.a. i skargę tę odrzucić na posiedzeniu niejawnym. W wyroku z dnia 26 października 2007r. wydanym w sprawie II FSK 1201/ 06( LEX nr w bazie 401621) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził podobny pogląd stwierdzając, że jeśli z samej treści skargi o wznowienie postępowania wynika, że podnoszona podstawa wznowienia nie zachodzi, to taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. Skoro podstawą wznowienia był w rozpatrywanej sprawie art.272 §1 p.p.s.a., to należało zbadać czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, przywołane w skardze o wznowienie, stwierdzało niezgodność z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z treści skargi o wznowienie wniesionej przez Z. L. wynika jednoznacznie, że w jej ocenie stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów, które legły u podstaw decyzji wydanej przez organ celny miało wpływ na wynik sprawy. Strona zdaje się nie dostrzegać, że przedmiotem skargi rozpoznanej w sprawie o sygnaturze I SA/Ol 52/09 było stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. WSA w Olsztynie badał więc legalność postanowienia o charakterze formalnym, którego podstawą prawną były art.220§1, art.228§1pkt 2 w zw. z art.239 Ordynacji podatkowej W rozpatrywanej sprawie brak związku powołanej podstawy wznowienia z treścią rozstrzygnięcia jest oczywisty, bowiem skarga rozpatrywana przez Sąd w sprawie oznaczonej sygnaturą I SA/Ol 52/09 (dotyczyła rozstrzygnięcia o charakterze proceduralnym i podstawą rozstrzygnięcia organu odwoławczego były wyłącznie przepisy ordynacji podatkowej, a zatem Sąd rozpatrując skargę w sprawie I SA/Ol 52/09 badał legalność, czyli zgodność z prawem właśnie takiego proceduralnego rozstrzygnięcia. Oczywisty brak powyższego związku oznacza, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i z tego względu podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 280 § 1 i art. 279 w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a. Reasumując należy stwierdzić, że badanie na posiedzeniu niejawnym dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego wykazało, że obie przesłanki wymienione w art.280§1 p.p.s.a. nie zostały spełnione.