I SA/Go 535/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi C Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE I SA / Go 535 / 09 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca, C spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2009 roku, odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].12.2009 roku, określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2005. Z akt sprawy wynika że : Wójt Gminy decyzją z dnia [...].12.2009 roku określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego co do podatku od nieruchomości za rok 2005, w kwocie 19.605,40 złotych. Decyzję tę doręczono w dniu 30.12.2008 roku, a odebrał ją pracownik spółki, A.Z. zatrudniona na stanowisku księgowej. Skarżąca w terminie przewidzianym ustawą, nie złożyła odwołania od decyzji, natomiast złożyła odwołanie w dniu [...].07.2009 roku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wskazując jako podstawę art. 162 § 2 ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż osoba uprawniona do reprezentacji spółki, B.D. uzyskała informację o wydaniu decyzji w dniu [...].07.2009 roku i natychmiast wezwała pracownika odbierającego korespondencję, A.Z.. Oświadczyła ona, że nie informowała o nadesłanych pismach Wójta Gminy pracodawcy, a dokumentację zabrała do domu. Powodów swojego działania nie potrafiła wyjaśnić. Co do tych okoliczności pracownik ten złożył oświadczenie, potwierdzając fakt zatajenia korespondencji. W oparciu o te okoliczności skarżąca wskazywała, iż w sprawie nie występuje zwykłe zaniedbanie pracownika, ale celowe ukrycie przez pracownika spółki faktu nadesłania decyzji. Na skutek powyższych okoliczności skarżąca nawet zachowaniu najwyższej staranności, nie mogła wiedzieć o decyzji, a tym samym i odwołać się. Tak więc nie ponosi winy w uchybieniu terminu, bowiem mimo użycia największego w danych warunkach wysiłku nie mogła się dowiedzieć o wydaniu decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...].08.2009 roku odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał że decyzję odebrał pracownik skarżącej, A.Z., zatrudniona na stanowisku księgowej i upoważniona do odbioru korespondencji. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej o braku winy jako przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu stwierdził, iż pozytywne rozpoznanie wniosku wymaga nie tylko uprawdopodobnienia braku winy umyślnej ale także niedbalstwa. Przy czym na równi z zawinieniem strony traktuje się również zawinienie osób którym zlecono prowadzenie swoich spraw m.in. pracowników skarżącej. Jak wynika natomiast z ustalonego stanu faktycznego, który jest bezsporny w sprawie pracownik, A.Z. była uprawniona i umocowana do prowadzenia jej spraw. Argumentacja skarżącej nie znajduje uzasadnienia również dlatego, że A.Z. była księgową firmy, a więc osobą której nie można przypisać braku wiedzy w zakresie skutków prawnych i finansowych związanych z nie dochowaniem terminu do wniesienia odwołania. Osoba ta nadto, w ogóle nie uzasadniła przyczyn dla których zataiła fakt nadesłania decyzji. Tak więc zdaniem organu podatkowego skutki nieracjonalnego zachowania pracownika nie mogą w danym stanie faktycznym stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła skargę, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 162 § 1 ordynacji podatkowej, oraz naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 6 – 9 kpa, a więc zasad praworządności, nieuwzględnienie słusznego interesu strony, oraz niedopełnienie wynikających z tych przepisów obowiązków organów, a więc brak gruntownego zbadania sprawy i uniemożliwienie stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, przez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania A.Z., oraz strony postępowania. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i nakazanie przywrócenia terminu, oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także przeprowadzenie dowodów których nie przeprowadził organ podatkowy. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu błędną wykładnię przepisu art. 162 § 1 ordynacji podatkowej. Organ podatkowy bowiem, zdaniem skarżącej przyjął, iż brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody tamującej zachowanie terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Opierając się na wyroku NSA z dnia 21.12.2006 roku I SK 374 / 2006 organ uznał, iż uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej postaci winy, niedbalstwa. Organ przyjął więc, że zaniedbanie z winy skarżącej miało miejsce, mimo iż w dniu [...].07.2009 roku po uzyskaniu informacji o wydaniu decyzji, osoba uprawniona do reprezentacji skarżącej B.D. natychmiast wezwała pracownika odbierającego korespondencję. Oceny organ podatkowego nie zmienił fakt iż pracownik ten A.Z., wyjaśniła, iż od czasu kiedy zaczęły napływać pisma w sprawie od organu podatkowego zataiła przed spółką fakt ich przyjmowania i nie informowała o tym, a całą dokumentację zabrała do domu, bowiem nie umiała wyjaśnić powodów swojego działania. Zdaniem skarżącej, w sprawie nie wystąpiło zwykłe zaniedbanie, a celowe ukrycie przed spółką wiadomości o przesyłce. To spowodowało, iż przy zachowaniu najwyższej staranności skarżąca nie mogła wiedzieć o decyzji i odwołać się od niej w terminie. Jest to jej zdaniem przypadek kwalifikowany, który skutkować winien przywróceniem terminu, bowiem spółka nie ponosi winy za niedochowanie terminu. Nadto skarżąca podniosła że organ nie dokonał oceny winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia według obiektywnych mierników staranności. Skarżąca nie mogła bowiem przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej zachowanie terminu, bowiem informacje o wydaniu decyzji zostały zatajone. Wskazała również, że uchybienie terminu może być uznane za zawinione, o ile strona mogła zapobiec przyczynie uchybienia. Skarżąca przedstawiła celem wykazania braku winy oświadczenie pracownika który zataił fakt nadesłania decyzji. Zdaniem skarżącej, twierdzenia jej znajdują oparcie w uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania skarżącej, od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].07.2009 roku, wydanej w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2009, bowiem decyzja ta została oparta na tych samych błędnych przesłankach co decyzje wcześniejsze. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena sądu dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie tak oznaczonej kognicji Sąd uznał iż skarga okazała się nie uzasadniona. Zgodnie z art. 162 § 1 w razie uchybienia terminu, na wniosek zainteresowanego, przywraca się termin do dokonania określonej czynności o ile zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest możliwe, o ile zostaną spełnione następujące przesłanki : - nastąpi uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego, - zostanie wniesiony wniosek o przywrócenie terminu, - wniosek zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, - wraz z wnioskiem zostanie dokonana czynność, której dokonano z uchybieniem terminu. Skarżąca podniosła, iż nie ponosi winy za niedochowanie terminu do złożenia odwołania, bowiem pracownik odbierający korespondencję zataił przez władzami spółki, iż nadeszła korespondencja zawierająca decyzje organu podatkowego. Tym samym wywiodła, że w sprawie nie nastąpiło zwykłe zaniedbanie pracownika, ale celowe ukrycie przed spółką faktu nadejścia korespondencji zawierającej decyzję organu podatkowego. Nadto wskazywała, iż powyższa okoliczność była przeszkodą nie do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy podkreślić, iż o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku / wyrok NSA z dnia 21.12.2006 roku - I FSK 374/2006 - Lex nr 262725, wyrok NSA z dnia 14.01.2000 roku – I SA/Gd 794 / 99 - Lex nr 40381, wyrok NSA z dnia 2.02.2000 roku - SA/Sz 2125 / 98 lex nr 39797. / Jednocześnie należy podkreślić, iż art. 162 § 1 ordynacji podatkowej nie uzależnia zasadności przywrócenia terminu od stopnia gradacji zawinienia, co oznacza, że każdy rodzaj zawinienia, a więc od winy umyślnej / celowej / do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyslności nie uzasadnia zastosowania dobrodziejstwa przywrócenia terminu. Należy również wskazać iż wina umyślna, cechuje się zamierzonym działaniem, co oznacza iż dany podmiot dąży świadomie do określonego celu niezgodnego z prawem czy zasadami współżycia społecznego i chce go osiągnąć, bądź wie że jego działanie może być działaniem niezgodnym z prawem, czy zasadami współżycia społecznego ale mimo to podejmuje to działanie godząc się na naruszenie prawa czy zasad współżycia społecznego. Wina nieumyślna w postaci lekkomyślności natomiast, cechuje się tym iż podmiot przewiduje iż działanie jego może być niezgodne z prawem lub zasadami współżycia społecznego i bezpodstawnie zakłada iż do tego naruszenia nie dojdzie, natomiast wina nieumyślna w postaci niedbalstwa cechuje się tym, iż podmiot nie przewiduje, że jego działanie może być niezgodne z prawem czy zasadami współżycia społecznego, choć może i powinien to przewidzieć. Dodać należy iż zainteresowany winien jedynie uprawdopodobnić brak winy w działaniu. Jak wyżej wskazano, skarżąca powoływała się na fakt świadomego zatajenia przez pracownika upoważnionego do obioru korespondencji, jej nadejścia wraz z decyzją organu podatkowego. Niewątpliwie więc, działalnie tegoż pracownika należy ocenić jako działanie noszące znamiona winy umyślnej. Wskazać należy również na to iż okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącą. Brak winy ma miejsce natomiast wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku w terminie do dokonania czynności procesowej, stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego wysiłku. Oceniając działanie skarżącej, nie można przyjąć, że było ono niezawinione. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej tj. ukrycie i przetrzymanie przez pracownika skarżącej odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w spółce, A.Z. przesyłki skierowanej do jej pracodawcy / skarżącej / nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pracownika skarżącej. Wskazać należy, iż przy ocenie czy można przypisać winę skarżącej należy uwzględniać nie tylko winę skarżącej / członków zarządu /, lecz również innych osób, w tym pracowników upoważnionych do wykonania określonych czynności na rzecz strony / patrz podobnie wyrok NSA w W-wie z dnia 23.09.2004 roku – FSK 502 / 04 – Lex 133750, wyrok NSA z 12 kwietnia 2002r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99, Lex nr 56794./. Nie dochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek świadomego zatajenia przez pracownika skarżącej korespondencji pochodzącej od urzędu skarbowego, co nie jest kwestionowane. Ustalenie tej okoliczności uzasadnia przyjęcie, iż skarżąca ponosi winę za niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. Ocena bowiem winy skarżącej przy nie dokonaniu określonej czynności, musi uwzględniać brak możliwości przypisania winy pracownikowi spółki, A.Z. przy wykonywaniu określonych czynności do których była upoważniona. W ocenie Sądu, skarżąca decydując się zatrudnić konkretną osobę do prowadzenia jej spraw / w tym przypadku do odbioru korespondencji w spółce /, ponosi konsekwencje takiej decyzji. Wskazać bowiem należy, że przyczyną złożenia wniosku o przywrócenie terminu było zatajenie nadesłanej korespondencji. Zatem, w ocenie Sądu, sprawa dotyczy w tym zakresie stosunków obowiązujących w osobie prawnej, a konkretnie winy w wyborze osoby odpowiedzialnej za odbiór korespondencji ( por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2008r. sygn. akt II FZ 163/08, lex nr 493745).. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sprawą wewnętrzną skarżącej jest bowiem taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie spółki / por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2000r. sygn. akt III SA 8291/98 lex nr 40385 /, natomiast niewłaściwe działania pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającego tegoż pracownika / por. wyrok NSA z 9 marca 2000r. I SA/Gd 1288/99, lex nr 44331 /. Skarżąca zarzucała również organowi podatkowemu zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadka A.Z. oraz stron. Zgodnie z treścią 188 ordynacji podatkowej. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Wnioski o przesłuchanie świadków miały dotyczyć okoliczności nie przedstawienia przez pracownicę, A.Z. pisma doręczonego przez gminę. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ nie kwestionował okoliczności podnoszonych przez stronę. Strony postępowania nie kwestionują ustalonego stanu faktycznego, a spór dotyczy prawnej oceny stanu faktycznego. Tak więc zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów nie jest naruszeniem art. 188 ordynacji podatkowej. Tak więc, zasadnie organ podatkowy nie przeprowadził wnioskowanych dowodów, nie naruszając tym samym obowiązujących zasad wypływających z art. 120, art. 121, art. 122, art. 191 ordynacji podatkowej. Sąd uznał również, iż zawarty w skardze wniosek o przesłuchanie na rozprawie w/w świadków nie mógł być uwzględniony z powodów formalnych, z uwagi na treść przepisu art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i to tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co do zgodności wydanego orzeczenia z prawem. W ocenie Sądu nie znajdują również uzasadnionych podstaw podnoszone zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. Postępowanie podatkowe bowiem jest prowadzone na podstawie przepisów ordynacji podatkowej, a k.p.a. znajduje do nich zastosowanie jedynie, w sytuacjach nieuregulowanych przepisami ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII, które to regulacje odnoszą się do udziału prokuratora oraz postępowania w spawie skarg i wniosków. Wobec tego, wskazane przez skarżącą Spółkę przepisy k.p.a., dotyczące zasad praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli i informowania stron, znajdują swoje odpowiedniki w ordynacji podatkowej. Są to odpowiednio: art. 120, art. 121, art. 122, tej ustawy, jednakże Sąd, analizując zaskarżone rozstrzygnięcie nie dopatrzył się ich naruszeń. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy orzekł o oddaleniu skargi.