II SA/Ol 1311/14

SENTENCJA Dnia 30 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę UZASADNIENIE Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 21 lipca 2014r. K. R. (dalej zwana skarżącą) zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego lub pożyczki (zapomogi bezzwrotnej) na zakup lodówki i pralki automatycznej. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca podała, że od kwietnia 2014r. wynajmuje pokój w bursie, w której nie ma pralki automatycznej ani lodówki. Dołączyła do wniosku plik kopii zaświadczeń lekarskich wskazujących na zły jej stan zdrowia, a między innymi orzeczenie Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności, którym została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy, działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta (organ I instancji) decyzją z dnia "[...]" przyznała wnioskującej zasiłek w kwocie 600 zł. na zakup lodówki, natomiast decyzją z dnia "[...]" odmówiła przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego w kwocie 799zł. na zakup pralki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego, z których wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka w bursie, gdzie zajmuje pokój, a na pokrycie opłat z tym związanych otrzymuje dofinansowanie w postaci zasiłku celowego w wysokości 400zł., po którego zrealizowaniu zobowiązana jest samodzielnie ponieść koszt za stancję w wysokości jedynie 3,67zł. Dodał, że skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie nabyła uprawnień do świadczenia rentowego z ZUS, a jej dochodem jest zasiłek stały w wysokości 529zł. Stwierdził, że obecnie skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej oraz finansowej i dlatego jest objęta systematyczną pomocą finansową Ośrodka, a w 2014r. w kolejnych miesiącach skorzystała z następujących form pomocy: I-VII zasiłek stały w wysokości 529zł.; IV-V zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 40zł.; V-VII zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 100zł.; I-VII zasiłek celowy na dofinansowanie do stancji w wysokości 400zł.; I, III zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 200zł.; I, III zasiłek celowy na zakup pończoch p/żylakowych w wysokości 100zł.; IV zasiłek celowy na zakup obuwia wiosenno-letniego w wysokości 50zł.; V zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości 150zł.; V zasiłek celowy na zakup plecaka w wysokości 50zł. VI zasiłek celowy na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego w wysokości 485zł.; VI zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu okularów w wysokości 200zł.; VII zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu biletu w wysokości 100zł.; VII zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu lodówki w wysokości 600zł.; VII zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków w wysokości 100zł.; I-VII pomoc w formie gorącego posiłku (bonów obiadowych) o wartości około 210zł. miesięcznie. Organ I instancji wskazał także na fakultatywny i uznaniowy charakter zasiłku celowego oraz zadania pomocy społecznej, w zakresie świadczenia pomocy społecznej osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich potrzeb i oczekiwań. Zauważył, że zaspokajanie tych potrzeb jest determinowane posiadanymi przez pomoc społeczną możliwościami, głównie finansowymi. Podał, że w lipcu 2014r. Ośrodek wydatkował na zasiłki i pomoc w naturze kwotę 110.167,94 zł., w ramach której udzielił pomocy dla 653 środowisk, a średnia wysokość zasiłku wyniosła 168,71 zł. Podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego w pierwszej kolejności przyznawana jest osobom i rodzinom nie dysponującym żadnym dochodem, rodzinom wielodzietnym i opiekującym się dziećmi niepełnosprawnymi, przy czym wysokość przyznawanych świadczeń w tej formie tym osobom i rodzinom jest znacznie niższa od podobnej pomocy, którą otrzymuje skarżąca. Wywiódł, że przyznanie skarżącej kolejnej dodatkowej pomocy na zakup lodówki za kwotę 799 zł., przy uwzględnieniu średniej wysokości zasiłku celowego (168,71 zł.), pozbawiałoby możliwości udzielenia pomocy 4 osobom lub rodzinom, które jeszcze nie korzystały z pomocy Ośrodka. Nadmienił, że skarżąca w lipcu 2014r. otrzymała zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu lodówki w wysokości 600 zł., co związane było z zabezpieczeniem niezbędnej potrzeby skarżącej związane z przechowywaniem leków w odpowiedniej temperaturze. Ocenił jednak, że w przypadku zachowania czystości bielizny pościelowej skarżąca może skorzystać z działającej na terenie miasta pralni, zaś bieliznę osobistą może wyprać ręcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała na bardzo trudną swoją sytuację życiową oraz pogarszający się stan zdrowia (m.in. niewydolność żylną kończyn dolnych oraz przewlekły zespół bólowy kręgosłupa), który uniemożliwia jej wykonywanie nawet takich czynności jak pranie. Zwróciła także uwagę na bardzo wysokie koszty prania wykonywanego w pralni miejskiej. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego. Szczegółowo przedstawił także sytuację życiową i finansową skarżącej stwierdzając przy tym, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego, na pokrycie kosztów zakupu pralki, jako przedmiotu gospodarstwa domowego, który mieści się w katalogu potrzeb, na który może być przyznany ten zasiłek. Podniósł jednak, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym przez organy administracji publicznej w ramach tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, bądź przyznania go w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Przyjął, że organy pomocy społecznej upoważnione są do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Ocenił, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, a organ I instancji słusznie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Zauważył przy tym, że organ I instancji zaspokoił część zgłoszonych przez skarżącą potrzeb przyznając jej zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu lodówki w wysokości 600 zł., pomimo że średnia wysokość przyznawanych zasiłków celowych w tym okresie wynosiła 168,71 zł. Zaakcentował, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie im stałego źródła utrzymania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżąca wyraziła niezadowolenie z jej wydania wskazując na bardzo trudną swoją sytuację życiową i finansową. Uzasadniając skargę przedłożyła dodatkowy plik kserokopii zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu jej zdrowia W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Do takich potrzeb może być zaliczona także pomoc w formie zasiłku celowego na zakup pralki automatycznej, o którą skarżąca wnioskowała do organu pomocy społecznej. Podnieść jednak należy, że istnienie niezbędnej potrzeby bytowej nie jest jedyną przesłanką uwzględnianą przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, przepisy ustawy o pomocy społecznej pozostawiają uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącą kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Organy pomocy społecznej, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, muszą mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), w świetle którego, organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sprawach, w których (tak jak w kontrolowanej) przepisy prawa materialnego przewidują uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przepis ten winien być interpretowany w ten sposób, że organy są zobowiązane załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organów wynikających z przyznanych im uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika bowiem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dokonały prawidłowej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, jak również możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Bezsporne w kontrolowanej sprawie jest, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej ze względu na stan jej zdrowia, nie oznacza to jedna, że istnieje obowiązek zapewnienia realizacji wszelkich jej wniosków zgodnie z żądaniami w nich zawartymi. Zauważyć należy, że skarżąca na stałe objęta jest w szerokim zakresie pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w lipcu 2014r. (a więc w miesiącu, w którym złożyła rozpoznany w kontrolowanej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku celowego) skarżącej udzielono pomocy w następujących formach: zasiłek stały w wysokości 529zł., zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w wysokości 100zł., zasiłek celowy na dofinansowanie do stancji w wysokości 400zł., zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu biletu w wysokości 100zł., zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu lodówki w wysokości 600zł., zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków w wysokości 100zł., pomoc w formie gorącego posiłku (bonów obiadowych). Łączna wysokość przyznanych w tym miesiącu zasiłków celowych w formie pieniężnej wyniosła zatem 1300zł. i kilkukrotnie przewyższyła średnią kwotę zasiłków, jaką w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w tym okresie, średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 168,71zł. Dodać należy, że także w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku inicjującego kontrolowane postępowanie, skarżąca była objęta pomocą w formie zasiłku stałego i zasiłków celowych, które przyznawane były w znacznej wysokości. W tych okolicznościach ocenić należy, że odmowa przyznania skarżącej kolejnego zasiłku celowego w kwocie 799zł. na zakup pralki automatycznej, nie narusza obowiązujących przepisów prawa określonych ustawą o pomocy społecznej, gdyż nie przekracza granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.