II SA/Rz 593/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. L. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę T. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...]. Pismem z dnia 19 listopada 2009 r. skarżący wskazując, iż od 9 do 16 listopada przebywał w szpitalu (a obecnie leczy się w domu) wniósł o powołanie adwokata z urzędu. Wniosek ten podtrzymał w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazując w jego treści, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe utrzymując się z niewielkiej emerytury w wysokości 1165 zł. Znaczną część środków przeznacza na zakup leków. Zapłata za energię elektryczną i pozostałe koszty utrzymana "powodują brak środków na codzienne życie", stąd nie stać go na ustanowienie adwokata. Wg oświadczenia wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje u syna zajmując jedno pomieszczenie. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek o ustanowienie adwokata objęty jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej, a jedynym kryterium decydującym o jego przyznaniu jest sytuacja materialna - w tym przede wszystkim możliwości płatnicze - jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym. Ocena możliwości płatniczych T. L. dokonana na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku i ustanowienia dla niego adwokata w ramach prawa pomocy. Mimo odwoływania się do ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia skarżący w żaden sposób nie wykazał, czym miałby się dla niego objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie jego uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby niezaspokojone w związku z ewentualnym ustanowieniem pełnomocnika z wyboru (podkreślić należy, iż wskazany uszczerbek dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych jak żywność czy lekarstwa, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków). Ocena sytuacji materialno – bytowej skarżącego nie wskazuje, aby cierpiał on jakikolwiek niedostatek, mimo że jego wydatki mogą podlegać doraźnemu zwiększeniu spowodowanemu np. hospitalizacją. Pobierane świadczenie emerytalne w kwocie 1165 zł. stanowi jednak dla niego stałe i co najważniejsze nie należące do najniższych źródło dochodu, które z uwagi na brak innych osób pozostających na jego całkowitym lub częściowym utrzymaniu może przeznaczyć wyłącznie na własne wydatki. Do wydatków tych należy zaliczyć przede wszystkim te przeznaczane na zakup żywności i lekarstw. Nie zostały one przez skarżącego określone kwotowo (chociażby w przybliżeniu), co nasuwa uzasadnione przypuszczenie, iż ich wysokość nie jest jednak nadmiernie wygórowana w stosunku do jego dochodów. Podobnie przedstawia się kwestia zapłaty za energię elektryczną i "pozostałe koszty utrzymania". Fakt zajmowania przez skarżącego tylko jednego pomieszczenia w domu syna prowadzi do wniosku, że koszty te wbrew jego twierdzeniu powinny być minimalne. Wspólne zamieszkiwanie osób bliskich stwarza ponadto domniemanie ich pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym. Jeżeli zatem skarżący faktycznie prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, powinien to wykazać, np. sposobem rozliczenia wydatków związanych z utrzymaniem domu z pozostałymi domownikami. Powinien też ponosić te koszty proporcjonalnie do zajmowanej powierzchni i/lub liczby zamieszkujących w domu osób, a nie całość lub większość tych wydatków, jak sugeruje w uzasadnieniu wniosku. W tym więc kontekście twierdzenie o prowadzeniu oddzielnego gospodarstwa domowego wydaje się mało wiarygodne i powołane wyłącznie dla potrzeb wniosku o przyznanie prawa pomocy, celem uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia. Tak samo należy rozumieć brak określenia wysokości wydatków na utrzymanie domu (analogicznie jak wydatków na żywność i leczenie), co wydaje się zabiegiem dokonanym dla potrzeb złożonego wniosku. W związku z powyższym brak jest podstaw, aby wyłączyć z zastosowania wobec skarżącego wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Kwotę, jaką comiesięcznie dysponuje skarżący należy uznać za umożliwiającą mu poczynienie pewnych oszczędności, które będzie mógł przeznaczyć na ustanowienie adwokata z wyboru. O możliwości wygospodarowania przez niego pewnych środków finansowych świadczy również opłacenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W skrajnym przypadku za dopuszczalną należy także przyjąć możliwość uzyskania przez wnioskodawcę finansowego wsparcia od syna (w drodze darowizny lub pożyczki). Mając na uwadze związany z żądaniem ustanowienia adwokata potencjalny zamiar wniesienia przez T. L. od zapadłego wyroku skargi kasacyjnej należy dodatkowo zwrócić jego uwagę, że przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne wymagają jedynie jej sporządzenia przez osobę uprawnioną (w niniejszej sprawie przez adwokata lub radcę prawnego), co przyczynia się do ograniczenia związanych z tym wydatków. Podstawą wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z wyboru jest umowa między nim a klientem, co także pozwala wpływać na jego wysokość, dostosować go do rodzaju sprawy oraz własnych możliwości płatniczych (np. poprzez ustalenie zapłaty wynagrodzenia w ratach lub dopiero po zakończeniu sprawy). W tej sytuacji uznano, że T. L. nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w związku z czym jego wniosek nie może być rozpoznany zgodnie z jego oczekiwaniami. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.