I OSK 2077/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 399/22 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 lutego 2022 r., nr SKO.4114.60.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od S. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 399/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi S.P. (dalej także: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej także: "organ", "skarżący kasacyjnie", "kolegium") z 8 lutego 2022 r., nr SKO.4114.60.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi (dalej także: "organ I instancji") z 14 stycznia 2022 r., nr SOCII.5111.120203.2021.225759.000001.2022. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 22 października 2021 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, M.P. Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 14 stycznia 2022 r., nr SOCII.5111.120203.2021.225759.000001.2022, odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "uśr") tj. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Matka strony posiada bowiem orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, z którego nie wynika od kiedy istnieje jej niepełnosprawność. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją 8 lutego 2022 r., nr SKO.4114.60.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji kolegium podniosło, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest prawidłowa, przy czym z innych względów, aniżeli wskazane przez organ I instancji. W ocenie organu przyznanie świadczenia nie jest możliwe z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, gdyż M.P. pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto kolegium wskazało, że znane są mu orzeczenia przyjmujące, że sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, w szczególności przez dziecko niepełnosprawnego małżonka, nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę. Jednakże w ocenie organu stanowisko takie jest możliwe do przyjęcia wyłącznie w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki, pomimo nieposiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, obiektywnie nie jest w stanie świadczyć opieki. Kolegium stanęło na stanowisku, że w realiach rozpoznawanej sprawy takiej okoliczności nie wykazano. Ujawniony przez skarżącego fakt braku wspólnego zamieszkiwania czy też utrzymywania kontaktów między małżonkami nie może zmienić oceny co do zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. W skardze na powyższą decyzję S.P. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Łodzi naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a uśr, poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem osoby niepełnosprawnej z uwagi na to, że opieka powinna być sprawowana przez współmałżonka niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy wykładnia funkcjonalna wskazanych przepisów winna skutkować przyznaniem świadczenia. Wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 399/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że możliwe jest wystąpienie wyjątkowych sytuacji, w których specyficzne okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz kolizja z innymi, niż pewność prawa wartościami chronionymi, mogą przemawiać za koniecznością odstąpienia w konkretnym przypadku od wykładni literalnej art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. W ocenie Sądu I instancji wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 1a uśr oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr przemawia za uznaniem, że omawiana przesłanka negatywna nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie jest w stanie sprawować opieki, tj. gdy zachodzą okoliczności o których mowa w art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej: "kro"), jednak pod warunkiem, że zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest wstanie sprawować opieki z obiektywnych, a nie subiektywnych przyczyn. W dalszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wywiódł, że organy obu instancji w ogóle nie rozważyły kwestii, czy sprawowanie opieki przez współmałżonka jest obiektywnie możliwe, tj. czy zachodzi sytuacja o charakterze wyjątkowym, która uzasadniałaby odejście od literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy, gdzie z akt sprawy wynika, że skarżący nie ma z ojcem kontaktu, nie wie gdzie mieszka ani nawet czy żyje, były do tego zobowiązane. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Zaskarżając wyrok w całości, kolegium zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie: 1. prawa materialnego, tj.: a. art. 18 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, poprzez błędną wykładnię, bowiem powyższy przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim ustanawia kryteria odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego faktycznemu opiekunowi w przypadku gdy osoba wymagająca opieki posiada współmałżonka co do którego nie orzeczono o niepełnosprawności w stopniu znacznym, nie narusza zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji; b. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku poz. 137 ze zm., dalej: "pusa"), przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego i wykroczono poza granice określone tą normą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trójpodziału władzy poprzez zastąpienie ustawodawcy swoim orzecznictwem na skutek błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr; c. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pomimo że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą co do której nie orzeczono niepełnosprawności w stopniu znacznym, świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie która faktycznie sprawuje opiekę; d. art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że S.P. spełnia przesłanki określone w tym przepisie, co uzasadnia przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki posiada współmałżonka co do którego nie orzeczono niepełnosprawności w stopniu znacznym; 2. przepisów postępowania: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "ppsa"), bowiem istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnej wykładni prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a uśr; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "kpa"), przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, a istota sprawy sprowadza się do wykładni przepisów materialnych; c. art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 153 ppsa, przez niepełne przedstawienie stanu sprawy, niespójność wskazań i oceny prawnej, brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty mające przemawiać za jej zasadnością. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, zaś w razie gdyby powyższy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto kolegium oświadczyło, że zrzeka się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, albowiem strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Co do zasady w takiej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty procesowe, gdyż dopiero po dokonaniu oceny, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. Istota sprawy sprowadza się jednak do wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, zaś zarzuty procesowe pozostają w ścisłym związku z zarzutem materialnoprawnym, gdyż to od oceny tego zarzutu zależy ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W tej sytuacji jako pierwszy rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu uśr z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami kro ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Równocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 1a uśr, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 ww. przepisu, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie natomiast do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na gruncie przesłanki negatywnej o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr ukształtowały się dwa stanowiska w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ramach pierwszego stanowiska wskazywano, że wykładnia systemowa powyższego przepisu, uwzględniająca przepisy kro, pozwala na odejście od jego ściśle językowego znaczenia i w rezultacie przyjęcie, że pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim nie tylko ze współmałżonkiem dotkniętym znacznym stopniem niepełnosprawności, lecz także takim, który nie jest w stanie sprawować efektywnie i realnie opieki powoduje, że przesłanka negatywna nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr zostaje wyeliminowana. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach z: 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2103/20, 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 394/21 oraz z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 817/21. W drugim ze stanowisk składy orzekające przyjęły, że rezultaty wykładni systemowej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr potwierdzają rezultat wykładni językowej. Co za tym idzie, brak podstaw do odejścia od językowego znaczenia tego przepisu, a zatem niezależnie od realnej możliwości sprawowania opieki przez małżonka, niezbędną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach z: 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14, 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19 oraz z 24 lutego 2021 r., sygn. akt 2391/20. Rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się do przyjęcia jednego z zaprezentowanych stanowisk, gdyż jak wynika z akt, o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił syn osoby wymagającej opieki, w sytuacji gdy małżonek tej osoby na dzień złożenia wniosku o świadczenie nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni wskazanego przepisu Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. 14 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a uśr), 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 uśr z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr)". W świetle powyższej uchwały prawidłowa jest ta wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, która nie prowadzi do rozszerzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o sytuacje w których współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to zarazem, że faktyczna niemożliwość sprawowania opieki przez małżonka nie eliminuje przesłanki negatywnej o której mowa w ww. przepisie i okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie. W efekcie brak podstaw aby organ wydający decyzje miał podejmować jakiekolwiek ustalenia faktyczne w zakresie możliwości sprawowania opieki przez małżonka. Ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zdanie pierwsze ppsa, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd zaprezentowany w uchwale z 14 listopada 2022 r. i nie widzi podstaw do inicjowania procedury o której mowa w art. 269 § 1 ppsa. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie skutecznie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr. Sąd I instancji dokonał bowiem błędnej wykładni tych przepisów i niezasadnie przyjął, że wykładnia systemowa i celowościowa powyższych przepisów uśr uzasadnia odejście od ich znaczenia językowego, podczas gdy prawidłowe w tym zakresie jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi. W konsekwencji zasadne są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Przyjęcie przez Sąd Wojewódzki błędnej wykładni prawa materialnego skutkowało nieuzasadnionym uchyleniem prawidłowej decyzji kolegium. Ponadto Sąd I instancji błędnie uznał, że skarżący kasacyjnie naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez niedokonanie niezbędnych ustaleń faktycznych w zakresie obiektywnej możliwości sprawowania opieki przez małżonka M.P., podczas gdy w świetle przedstawionych powyżej rozważań okoliczność ta nie miała znaczenia w sprawie, przez co brak takich ustaleń nie mógł stanowić o naruszeniu przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy i nie mógł zarazem stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów naruszenia art. 18 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 1 § 1 i 2 pusa ani art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 153 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenia art. 18 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stosował powyższe przepisy. Przepisy art. 1 § 1 i 2 pusa mają charakter ustrojowy. Zarzut ich naruszenia byłby uzasadniony gdyby Sąd nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem, względnie wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji, ewentualnie zastosował środki ustawie nieznane. Żadna z opisanych sytuacji nie ma miejsca w sprawie, przyjęcie przez Sąd Wojewódzki błędnej wykładni określonych przepisów uśr nie świadczy o naruszeniu przepisów ustrojowych. Nie można też przyjąć, że zaskarżony wyrok został wydany z istotnym naruszeniem art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 153 ppsa. Przepis art. 141 § 4 ppsa powyższy określa wymogi jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Sąd I instancji przedstawił stan sprawy, przytoczył zarzuty podniesione w skardze, stanowiska stron, podał podstawę prawną rozstrzygnięcia i ją wyjaśnił oraz zawarł wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane przez art. 141 § 4 ppsa elementy. Fakt przyjęcia błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a i art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 ppsa, albowiem zarzutem naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można zwalczać prawidłowości stanowiska Sądu I instancji. Z kolei art. 153 ppsa stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Żadne z rozstrzygnięć zapadłych w realiach rozpoznawanej sprawy, ani przed organami administracji publicznej ani przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi nie zostało wydane w warunkach związania oceną prawną, o której mowa w art. 153 ppsa, przez co nie mogło dojść do jego naruszenia. Powyższe okoliczności pozostają jednak bez wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie 188 w zw. z art. 151 w zw. z art. 193 ppsa w zw. z art. 182 § 2 i 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 ppsa odstąpiono w pkt 2 sentencji od zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznając, że zachodzi przypadek szczególny o którym mowa w tym przepisie.