I SA/Bd 178/11

SENTENCJA I SA/Bd 178/11 POSTANOWIENIE Dnia 30 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ch. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE I SA/Bd 178/11 UZASADNIENIE Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 04 października 2011r. sygn. akt I SA/Bd 178/11, w którym Sąd oddalił skargę W. Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. skarżący złożył w dniu 08 grudnia 2011r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wskazał, iż obecnie nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ większość dochodu przeznacza na bieżące utrzymanie oraz spłatę zobowiązań. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną oraz synem w wieku szkolnym. Z żoną, która nie uzyskuje dochodów posiada rozdzielność majątkową. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...].000,00 CHF. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uzasadniając, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. W sprzeciwie z dnia 23 grudnia 2011r. wnioskodawca podniósł, że biorąc pod uwagę wysokość dochodów uzyskiwanych ze Spółki Akcyjnej T. ze Szwajcarii referendarz nie wziął uwzględnił kosztów jakie skarżący ponosi z tytułu utrzymania rodziny, wynajmowania domu oraz zobowiązań wynikających m.in. z decyzji organów podatkowych określających zobowiązania podatkowe w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie łącznej ok. [...] zł. Podał, że decyzje te są ostateczne, a złożenie skarg administracyjnych nie wstrzymuje ich wykonania - egzekucji. Podniósł ponadto, że w związku z wniesieniem skargi w niniejszej sprawie uiścił wpis w wysokości 3.170 zł oraz 1.500 zł. w sprawie ISA/Bd 177/11. Stwierdził, że jego sytuacja mimo uzyskiwanego dochodu nie jest łatwa. Po odliczeniu wszystkich opłat, spłat długu na bieżące utrzymanie pozostaje mu niewielka kwota. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). W orzecznictwie wskazuje się, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżącego we wniosku o udzielenie prawa pomocy jego sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskującego przemawia wysokość miesięcznych dochodów skarżącego – [...].000 CHF. Przyjmując, że kurs średni CHF wg Tabeli kursów NBP nr 251/A/NBP/2011 z dnia 29 grudnia 2011r. wyniósł 3,6167 zł to daje kwotę [...] zł. W przeliczeniu na jedną osobę dochód wynosi zatem [...] zł miesięcznie. Jest to kwota, która nie tylko znacznie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia miesięcznego, które od stycznia 2011r. jest ustalone w wysokości 1.386,00 zł. ale również wysokość przeciętnego wynagrodzenia ustalonego na podstawie komunikatów/obwieszczeń Prezesa GUS ogłaszanych w Monitorze Polskim, które w III kwartale 2011 r. wyniosło 3.416 zł (źródło – www.zus.pl). Na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, w kontekście możliwości przyznania prawa pomocy, nie może również pozytywnie wpłynąć podniesiona w sprzeciwie okoliczność, iż skarżący zobowiązany jest regulować wymagalne zobowiązania publicznoprawne oraz, że bez wątpienia ponosi koszty utrzymania siebie i rodziny (mimo, iż we wniosku nie wskazano wysokości tych wydatków - ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu o stanie majątkowym wynika, że skarżący zamieszkuje w wynajętym domu o powierzchni 250 m², ponosząc koszty utrzymania wynoszące przynajmniej [...] zł miesięcznie oraz prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wykonywania usług budowlanych pod firmą "E. P." Spółka z o.o.). Sama konieczność wygospodarowania z bieżących wydatków środków na pokrycie kosztów wszczętego postępowania nie może przesądzać o przyjęciu przez Skarb Państwa obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji Sąd - w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy - nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.