I SA/Kr 451/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną skargę oddala UZASADNIENIE Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego D. B. na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...] oraz o na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w W.. Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 06.06.2019r. nr [...] A. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. Zawiadomienie to doręczono do banku w dniu 07.06.2019 r., a zobowiązanemu w dniu 24.06.2019 r. Zobowiązany, pismem z dnia 01.07.2019 r. wniósł skargę "na egzekucję z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego" wskazując jednocześnie, iż "skarga dotyczy tytułu wykonawczego [...] z dnia 13.10.2015 (...)" oraz wskazując datę wydania zawiadomienia o dokonanym zajęciu tj. 06.06.2019 r. Uzasadniając okoliczności podniesione w skardze strona wskazała, iż "(...) należność została w całości (nawet z ewentualnymi odsetkami) rozliczona w ramach podatku VAT (...)" Ponadto zobowiązany stwierdził, że "(...) Prowadzona egzekucja z rachunku bankowego w dniach 28 czerwca 2019 pozbawiła mnie wpływu pensji w wysokości pensji minimalnej (...) ". Odrębnym pismem z dnia 01.07.2019 r., (złożonym osobiście do organu egzekucyjnego w dniu 03.07.2019 r.) zobowiązany wniósł m.in. "skargę na wszelkie egzekucje, o których powziąłem wiedzę w dniu 19 czerwca 2019 r. podczas przeglądania akt. " Organ egzekucyjny pismem z dnia 31.07.2019 r. nr [...] [...] wezwał zobowiązanego do sprecyzowania, których czynności skarga dotyczy. Zobowiązany, pismem z dnia 23.08.2019 r. sprecyzował, że wnosi skargę do "wszystkich czynności dot. postępowania egzekucyjnego SM [...]/15 i [...]." wskazując m.in. na zajęcie rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A, dokonane zawiadomieniem z dnia 06.06.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia 01.08.2019 r. nr [...] [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną, tj. zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku Pocztowym S.A. z dnia 06.06.2019 r. Wobec sprecyzowania przez zobowiązanego zażalenia z dnia 01.07.2019 r. "(...) na wszelkie egzekucje, o których powziąłem wiedzę w dniu 19 czerwca 2019 r. podczas przeglądania akt", postanowieniem z dnia 16.09.2019 r. znak: [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. z dnia 06.06.2019 r. Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięć organu egzekucyjnego zobowiązany wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. zażalenia: -w dniu 27.08.2019 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 01.08.2019 r. znak: [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Pocztowym SA, ; -w dniu 10.10.2019 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 16.09.2019 r. znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Pocztowym SA, Oba wskazane powyżej postanowienia organu egzekucyjnego zostały utrzymane przez organ odwoławczy w mocy. W dniu 21.10.2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło kolejne pismo zobowiązanego, w którym wniósł " W związku z prowadzony wobec mnie dwoma postępowaniami egzekucyjnymi (...) skargę na uciążliwość tego postępowania" oraz wskazał na w jego ocenie niezgodną z prawem wysokość dokonanego potrącenia z rachunku bankowego. Pismem z dnia 06.11.2019 r. organ egzekucyjny wezwał skarżącego do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy ww. pismo należy traktować jako skargę wniesioną w trybie art. 54 upea czy jako zarzut na postępowanie egzekucyjne zgłoszony w trybie art. 33 upea. Organ egzekucyjny pouczył zobowiązanego, że w razie braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie przedmiotowe pismo zostanie potraktowane jako skarga złożona w trybie art. 54 § 1 upea na zajęcie rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. z dnia 06.06.2019 r. Wezwanie doręczono stronie w dniu 26.11.2019 r. Wobec braku odpowiedzi zobowiązanego na wskazane powyżej wezwanie, organ egzekucyjny rozpatrzył przedmiotowy wniosek jako skargę złożoną w trybie art. 54 upea i postanowieniem z dnia 20.12.2019 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Uzasadniając odmowę wszczęcia ww. postępowania, organ egzekucyjny wyjaśnił, iż skarga na zajęcie rachunku bankowego w Banku Pocztowym SA była już uprzednio rozpatrzona. Postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 07.01.2020 r. Pismem z dnia 13.01.2020 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło " Zażalenie na postanowienie z dnia 20 grudnia 2019 r. Dot. Pisma z dnia 16.10.2019 r, zawierającego skargę Odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi na czynność egzekucyjną. " W dniu 27.01.2020 r. organ egzekucyjny przekazał ww. zażalenie wraz z aktami prowadzonego postępowania do organu II instancji celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z 19 lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że Skarżący w treści zażalenia nie podniósł żadnych argumentów mających świadczyć o wadliwości podjętego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno - prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt. II SA/Bd 1131/17). Ustalenie zatem przez organ administracji, że w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie, winno skutkować wydaniem orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie - w tym przypadku w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zobowiązany w ramach niniejszego postępowania egzekucyjnego pismem datowanym na dzień 01.07.2019 r. wnosił już "skargę na egzekucję z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", kwestionując czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A, dokonaną zawiadomieniem z dnia 06.06.2019 r. nr [...]. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 01.08.2019 r. nr [...] skargę oddalił, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...].11.2019 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Jak wynika z powyższych wyjaśnień, skarga na w/w czynność egzekucyjną była już uprzednio rozpatrzona i wydawanie kolejnego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie naruszałoby powagę rzeczy osądzonej. Słusznie zatem organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. W analizowanym przypadku zachodzi bowiem konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie w/w skargi na czynność z art. 61 a § 1 Kpa, gdyż w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący nie sformułował żadnego zarzutu, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy. Wezwany o wskazanie naruszenia prawa podniósł, że upatruje go w bezpodstawnej egzekucji z jego majątku i braku uwzględnienia zarzutu przedawnienia . Jednocześnie wskazał, że uzupełnienie zarzutów nastąpi po przyznaniu mu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 września 2020 r. został ustanowiony dla skarżącego adwokat, który w uzupełnieniu podniósł , że skarga została wniesiona z uwagi na fakt , że w wyniku odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, albowiem na skutek wewnętrznie sprzecznych ustaleń organów skarżący został pozbawiony możliwości kwestionowania dokonanej czynności egzekucyjnej (w wyniku wszczęcia postępowania ze skargi na czynności egzekucyjne mogło się zaś okazać - jak podnosił skarżący - że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej), Wspomniana wewnętrzna sprzeczność ustaleń jest związana z tym, że organ uznał, że wszczęcie postępowania naruszałoby powagę rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę prawną postanowienia wskazał organ odwoławczy przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61a k.p.a., w związku z art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu nie budzą wątpliwości ustalenia w zakresie dotyczącym dokonanych rozstrzygnięć. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego D. B. na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...] oraz o na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w W.. Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia 06.06.2019r.nr [...] A. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. Zawiadomienie to doręczono do banku w dniu 07.06.2019 r., a zobowiązanemu w dniu 24.06.2019 r. W zakresie tego postepowania były wydane rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny dotyczące skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku Pocztowym , które następnie utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby administracji Skarbowej w K. . Jednocześnie należ zauważyć, że skarżący kontestuje wszelkie czynności i rozstrzygnięcia organów związanych z postepowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi w stosunku do jego majątku nie podnosząc praktycznie żadnych merytorycznych zarzutów jak i nie precyzując jakich konkretnie rozstrzygnięć dotyczą jego pisma . Praktyka taka była stosowana zarówno przed organami jak i przed tut. Sądem. Dlatego też słusznie organ wezwał skarżącego o wyjaśnienie czy pismo skarżącego z 21.10.2019 r. należy traktować jako skargę wniesioną w trybie art. 54 upea czy jako zarzut na postępowanie egzekucyjne zgłoszony w trybie art. 33 upea. Organ egzekucyjny pouczył zobowiązanego, że w razie braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie przedmiotowe pismo zostanie potraktowane jako skarga złożona w trybie art. 54 § 1 upea na czynność egzekucyjną nr [...] A. dotyczącą zajęcia rachunku bankowego w Banku Pocztowym S.A. z dnia 06.06.2019 r. (pismo organu z 6 listopada 2019 r.) Pomimo doręczenia wezwania Skarżący nie wyjaśnił , czego dotyczy pismo z dnia 21.10.2019 r. a zatem prawidłowo zostało ono uznane jako kolejna skarga na czynność egzekucyjną nr [...] A. która została już przez organy rozpatrzona. Kwestią wymagającą zatem oceny w niniejszej sprawie jest ocena zasadność wydania przez organ rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. - postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Przepis ten dodany został do ustawy procesowej przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zmieniającej k.p.a. z dniem 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Należy przychylić się do stanowiska wyrażonego w komentarzu do k.p.a. przez A. Wróbla (A. Wróbel, komentarz aktualizowany LEX/el. 2014 do art. 61a k.p.a.), że o ile konieczność wstępnego badania i orzekania w drodze postanowienia przez właściwy organ, czy osoba, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, jest stroną, nie budzi wątpliwości, to druga przesłanka wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania sformułowana jako "inne uzasadnione przyczyny" jest ogólna i nieprecyzyjna. Zdaniem komentatora, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy osoba żąda jego wszczęcia, powinna być oparta na jasnych i przejrzystych przesłankach procesowo-prawnych. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do przypadków mieszczących się w zakresie pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny, przy pierwszym zestawieniu stanu faktycznego (zakresu żądania zawartego we wniosku) i obowiązującego stanu prawnego stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (res iudicata) lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnoprawnym. Skoro jednak, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 czerwca 2013 r., II SA/Kr 509/13, LEX nr 129195 i powołane tam orzeczenia). Możliwość zastosowania przez organ analizowanego przepisu wymaga ustalenia czego dotyczy wniosek i wszczęcia jakiego postępowania oczekuje podmiot składający pismo. W świetle poglądów doktryny oraz stanowiska orzecznictwa sądowego, przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli między innymi nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2247/98, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 417/13). Pismo Skarżącego z dnia 21.10.2019 r. prawidłowo zostało ono uznane jako kolejna skarga na czynność egzekucyjną nr [...] A. a zatem pozwala to na uznanie, że charakter i zakres żądania skarżącego jest tożsamy ze sprawą, która została już rozstrzygnięta postanowieniami organu egzekucyjnego z dnia 01.08.2019 r. nr [...] oraz postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 07.11.2019 r., nr [...] , który utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów art. 54 § 3 u.p.e.a. albowiem skarżący w pierwszej kolejności wniósł żądanie rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem a dopiero w dalszej kolejności naruszył 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów o którym mowa w ww. przepisie W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.