I SA/Ke 302/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. Ś. na uchwałę Rady Gminy P. z dnia 30 listopada 2020 r. Nr [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych oraz niedochodzenia należności o charakterze cywilnoprawnym, przypadających gminie P. jej jednostkom organizacyjnym i instytucjom kultury oraz warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną i wskazania podmiotów uprawnionych do udzielania tych ulg 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Rady Gminy P. na rzecz W. Ś. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Rada Gminy P. ("Rada Gminy", "organ") działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U z 2020 r., poz. 1378), dalej "u.s.g." w związku z art. 59 ust. 1-3 i art. 59a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2020 r., poz. 1175), dalej "u.f.p." podjęła 30 listopada 2020 r. uchwałę NR [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych oraz niedochodzenia należności o charakterze cywilnoprawnym, przypadających gminie P. jej jednostkom organizacyjnym i instytucjom kultury oraz warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną i wskazania podmiotów uprawnionych do udzielania tych ulg, dalej "uchwała". W jej § 1 pkt 1 Rada Gminy określiła przedmiot uchwały, tożsamy z powyżej zacytowanym tytułem. Natomiast w § 9 ust. 1 ustalono, że w przypadku gdy dłużnik jest przedsiębiorcą, do postępowania w sprawie udzielenia ulg stosuje się przepisy dotyczące pomocy publicznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U z 2018r. poz. 362) oraz Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 352 z 24.12.2013), Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L, Nr 352 z dnia 24.12.2013r.). Z kolei w ust. 2 określono, że w celu uzyskania pomocy de minimis albo pomocy de minimis w rolnictwie przedsiębiorca winien przedłożyć: 1) wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go latach podatkowych albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w tym okresie, albo oświadczeń o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie, 2) informacje określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. Nr 53 poz. 311 z późn. zm.) albo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2010 r, w sprawie informacji składanych przez podmioty ubiegające się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 121, poz. 810). Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wojewoda Ś. ("Wojewoda", "Organ nadzoru") domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości. Uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego tj. art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. 2020 r. poz. 708), dalej "ustawa" poprzez nie przedłożenie projektu uchwały do konsultacji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów celem oceny przejrzystości udzielania pomocy de mininis. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że uchwała stanowi projekt pomocowy przewidujący udzielenie pomocy de minimis albo pomocy de minimis w rolnictwie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomoce de minimis podlega wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezes UOKiK"), który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy. Następnie podał, że organ nadzoru pismami z 13 stycznia 2021 r. oraz 26 lutego 2021 r. na podstawie art. 88 u.s.g. zwrócił się do Rady Gminy z prośbą o udzielenie informacji czy przed podjęciem uchwały jej projekt został zgłoszony Prezesowi UOKiK. Pismem z 4 marca 2021 r. Rada Gminy P. poinformowała, że projekt uchwały nie został zgłoszony Prezesowi UOKiK i w związku z tym podejmie stosowne działania mające na celu naprawę zaistniałego uchybienia poprzez uchylenie niniejszej uchwały i ponowne przeprowadzenie procedury poprzez przesłanie projektu uchwały Prezesowi UOKiK. Zdaniem skarżącego, skoro uchwałę podjęto bez wymaganej przepisami prawa procedury określonej w art. 7 ust. 3 ustawy stwierdzenie jej nieważności jest zasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a z ostrożności o uwzględnienie jedynie w części, co do pomocy de minimis, albowiem żądanie uchylenia uchwały w całości jest za daleko idące. Organ wyjaśnił jednocześnie, że w kwietniu 2021 roku przedłożył projekt uchwały Prezesowi UOKiK, na dowód czego załączył pismo z dnia 22 kwietnia 2021 r. otrzymane z ww. urzędu zawierające zastrzeżenia do projektu i propozycje zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty lub uchwały podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez organ nadzoru, którego kompetencja do zaskarżenia uchwały wynika z art. 93 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 91 ust. 1 u.s.g. o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru – jednak w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Zdaniem Sądu należało stwierdzić nieważność zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały Rady Gminy P. z dnia 30 listopada 2020 r. NR [...], albowiem doszło do istotnego naruszenia prawa tj. art. 7 ust. 3 ustawy. Istotne naruszenie tego przepisu polegało na zaniechaniu przedłożenia projektu uchwały do konsultacji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, celem oceny przejrzystości udzielania pomocy de mininis. Uchybienie powyższe należy natomiast zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa w procesie procedury podjęcia uchwały. Zgodnie z treścią art. 7 ust 3 ustawy projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomocy de minimis podlega wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi Urzędu, który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała stanowi projekt programu pomocowego, o czym stanowi w szczególności treść § 1 oraz § 9, określająca zasady i warunki otrzymania pomocy de minimis, w tym pomocy de minimis dla przedsiębiorców i w rolnictwie. Słusznie więc wywiedziono w skardze, że w nawiązaniu do art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, projekt uchwały – jako projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomocy de minimis – podlegał zgłoszeniu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w terminie 14 dni mógł przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy. W ocenie Sądu przywołany przepis ustawy nakłada na projektodawcę uchwały jednoznaczny obowiązek, którego niewypełnienie stanowi istotne naruszenie prawa - procedury podjęcia uchwały. Nie ma przy tym wątpliwości, że projekt (zaskarżonej następnie niniejszą skargą) uchwały nie został uprzednio zgłoszony Prezesowi UOKiK, co wynika z odpowiedzi organu udzielonej pismem z dnia 4 marca 2021 r. Zaniechanie wykonania opisanego powyżej obowiązku, wynikającego z przepisu prawa, pozbawiło właściwy organ (Prezesa UOKiK) możliwości skorzystania z przysługującej mu ustawowo kompetencji do wyrażania zastrzeżeń na etapie procedowania projektu programu pomocowego, a w konsekwencji mogło nawet prowadzić do przyjęcia wadliwego merytorycznie aktu ustanawiającego program. Uchybienie to, jak podniesiono powyżej, stanowi istotne naruszenie prawa – procedury podjęcia uchwały. Bez znaczenia dla oceny wadliwości procedury podjęcia zaskarżonej uchwały pozostaje późniejsze – w kwietniu 2021 roku – zgłoszenie przez Radę Gminy do Prezesa UOKiK projektu uchwały. Winno ono bowiem nastąpić przed podjęciem uchwały, czyli w realiach niniejszej sprawy przed 30 listopada 2020 r. Z podanych wyżej przyczyn, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł.