I SA/Kr 470/08

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. F. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2008r. znak. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. UZASADNIENIE W dniu [...] listopada 2008r. D. F. złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2008r. wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania, konieczność pomocy swej siostrze, której mąż został zwolniony z pracy oraz jej synkowi. Dodaje, iż koszty utrzymania stale rosną i obecnie kształtują się na poziomie około 1000,00 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Rodzina utrzymuje się z emerytury matki skarżącej w wysokości 1000,00 zł oraz dochodu osiąganego przez D.F. z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 1400,00 zł netto. Łączne zatem dochody rodziny wynoszą 2 400,00 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie, w którym zamieszkuje razem z matką o pow. 57 m2. Skarżąca nie wykazuje natomiast faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje natomiast, iż wraz z matką pomaga swojej siostrze, której mąż został zwolniony z pracy, a która w związku z zaciągniętym kredytem i niską pensją ma aktualnie bardzo trudną sytuację życiową. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony - jej możliwości płatniczych i finansowych. Należy zaznaczyć, iż wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych - postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2008r. został rozpoznany odmownie. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawczyni nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej jej sytuacji majątkowo - bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia oraz przyznanie jej kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. Zdaniem orzekającego, w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny wnioskodawczyni w wysokości 2400,00 zł, nawet przy uwzględnieniu wydatków kształtujących się na poziomie około 1000,00 zł , posiadany majątek, brak innych osób nie osiągających dochodu na utrzymaniu, brak zadłużenia - jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty wymagane na obecnym etapie postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, iż sytuacja wnioskodawczyni nie uległa zmianie, która uzasadniałaby odmienną od uprzedniej tezę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Skarżąca nie udokumentowała żadnych dodatkowych obciążeń budżetu, nadzwyczajnych okoliczności, które znacząco różniłyby jej aktualną sytuację bytowo - majątkową od poprzednio ocenianej przez sąd. Wskazuje, iż obecnie wydatki na utrzymanie kształtują się na poziomie około 1000,00 zł. Wydatki te kształtują się zatem na poziomie już wskazywanym w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ich ewentualny wzrost nie został poparty żadnymi dokumentami to potwierdzającymi. Należy także wskazać, iż bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony pozostają wydatki związane i ponoszone w ramach pomocy świadczonej dorosłym dzieciom czy rodzeństwu. Pomoc ta świadczona jest bowiem dobrowolnie, nie wynika z obowiązku alimentacyjnego i nie obciąża obowiązkowo budżetu domowego wnioskodawczyni. Trzeba natomiast zaznaczyć, iż obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie, które na rok 2008 ustalone zostało na kwotę 1126 zł. W przedmiotowej sprawie strona gospodarująca wspólnie ze swoją matką, która ma emeryturę w wysokości 1000,00 zł netto, a sama skarżąca wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1400,00 zł - będzie w stanie wygenerować środki zarówno na opłacenie należnych na obecnym etapie kosztów postępowania jak również na ustanowienie ewentualnego pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie pełnym należy uznać za bezzasadne i nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Sąd bowiem przy ocenie, czy stronie należy przyznać prawo pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno - bytową strony, a ona, zdaniem orzekającego, nie wskazuje również aktualnie na niemożność poczynienia przez wnioskodawczynię stosownych oszczędności w celu wygenerowania środków finansowych koniecznych do zapłaty aktualnie wymaganych należności sądowych . Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).