II SA/Ke 380/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2008r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I. D. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE II SA/Ke 380/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone przez I. D. postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] o nałożeniu na skarżącego grzywny w kwocie 18.467,10 zł. w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym i wynikającego z decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazującej I. D. rozbiórkę samowolnie dobudowanej części budynku mieszkalnego o wymiarach 9,0m x 3,55m zlokalizowanego na terenie posesji w F., oznaczonej nr geodezyjnym [...] oraz uprzątnięcie i uporządkowanie terenu po zakończeniu robót rozbiórkowych. W uzasadnieniu organ II-giej instancji podkreślił, że wyżej wymieniony obowiązek stał się wymagalny, gdyż decyzja Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] jest ostateczna i prawomocna. Wobec niewykonania obowiązku określonego powyższą decyzją, Inspektor Nadzoru Budowlanego upomnieniami z dnia [...] i [...] wezwał I. D. do zrealizowania nakazu rozbiórki, a następnie wszczął postępowanie egzekucyjne wydając tytuł wykonawczy i nakładając grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 15.623,60 zł. postanowieniem z dnia [...].Wskutek wniesionego przez I. D. zażalenia, postanowienie to zostało uchylone przez organ II-giej instancji, który umorzył jednocześnie postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponieważ zobowiązany nie wykonał nakazu określonego w decyzji z dnia [...], organ egzekucyjny ponownie upomnieniami z dnia [...], [...] i [...] wezwał I. D. do niezwłocznego wykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji ostatecznej, a następnie wydając tytuł wykonawczy, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia. Rozpatrując wniesione przez I. D. zażalenie na to postanowienie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że jest ono zasadne i zgodne z prawem. Nałożenie na zobowiązanego grzywny ma bowiem na celu przymuszenie do wykonania nakazu określonego w ostatecznej decyzji z dnia [...]. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podnosząc, że wysokość nałożonej grzywny jest zgodna z tymi przepisami. Cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2007r. wyniosła 2890zł., obliczona zatem kwota grzywny stanowiąca iloczyn powierzchni zabudowy samowolnie dobudowanej części budynku i 1/5 powyższej ceny 1 m2 , jest zatem prawidłowa. Odpowiadając na zarzuty zażalenia organ podkreślił, że w myśl art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponadto, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] orzekającej nakaz rozbiórki, jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, gdzie wniosek skarżącego zostanie przesłany. Skargę na powyższe postanowienie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach I. D. wnosząc o jego uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa i zarzucając naruszenie przepisów postępowania dotyczących prawa strony do rozpoznania sprawy. Podniósł, że organ "podjął dwa postępowania o wznowienie i o stwierdzenie nieważności decyzji INB z 2004r. – w tym ostatnim przypadku występując do GINB". Oba postępowania mają zaś znaczenie prejudycjalne dla niniejszej sprawy, gdyż jeśli okaże się, że decyzja była nieważna bądź zachodzą podstawy do wznowienia postępowania, "odpadnie podstawa do penalizacji zaniechań skarżącego". Autor skargi podkreślił przy tym "nieporadność funkcjonalną" strony, która objawia się niezrozumieniem tekstu prawnego, w szczególności nałożonych obowiązków i ich konsekwencji. Do dnia dzisiejszego skarżący jest bowiem przekonany, że nakaz rozbiórki jest wyłącznie skutkiem donosu złożonego przez sąsiada. W skardze podnosi się także nowe podstawy wypełniające dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a mianowicie nieustalenie daty samowoli budowlanej. Należało bowiem ustalić - jeżeli nie datę dzienną zakończenia budowy, to przynajmniej miesięczną, co uzasadniałoby wydanie nakazu rozbiórki. Ma to podstawowe znaczenie, gdyż w określonym przypadku może zajść okoliczność, iż organ nie mógł wydać decyzji z uwagi na przedawnienie tej możliwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a w dniu 30 grudnia 2008r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – pozostawił skargę do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, albowiem w toku postępowania sądowego nastąpiły takie zmiany w stanie faktycznym sprawy, które mają zasadniczy wpływ na byt prawny decyzji, będącej podstawą wystawienia przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego, a co zatem idzie nie mogą zostać pominięte przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy (k. 37 i 52 akt sądowych), ostateczną decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak [...]. Przedmiotem obu decyzji był nakaz rozbiórki "samowolnie dobudowanej części budynku mieszkalnego o wymiarach 9,0m x 3,55m zlokalizowanego na terenie posesji w F., oznaczonej nr geodezyjnym [...] oraz uprzątnięcie i uporządkowanie terenu po zakończeniu robót rozbiórkowych". Stwierdzenie nieważności obu decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa (gdyż taką podstawę prawną wskazał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) powoduje wyeliminowanie ich z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co dla stanu faktycznego w niniejszej sprawie rodzić musi przyjęcie, iż decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie istniała od samego początku. W konsekwencji, skoro nie można mówić o obowiązkach wynikających z decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U.02.110.968 ze zm.), organ nie miał podstaw do wszczęcia egzekucji administracyjnej, wystawienia tytułu wykonawczego oraz nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Mając to na uwadze, zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I-szej instancji podlegać musiało uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III – o art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wynagrodzenie radcowskie obliczone na podstawie § 13 ust.2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I-szej instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie oceniając nowe okoliczności faktyczne w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 59 § 1 pkt 2.