III SA/Kr 423/08

SENTENCJA Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. UZASADNIENIE Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że należy do niego udział w wielkości ¼ części domu jednorodzinnego. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 480 zł stypendium socjalnego otrzymywanego z uczelni. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że mieszka poza miejscem stałego zamieszkania (zameldowania ) i tam prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje Zacząć wypada od tego, że zgodnie z aprobowanym w tutejszym sądzie administracyjnym poglądem sprawa taka jak niniejsza przynależy do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sytuacja taka oznacza zaś ni mniej ni więcej jak tylko, że skarżący jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Z tego względu należało postanowić więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie o ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd (a także orzekający referendarz) nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenie to uzupełnione okolicznościami znanymi na zasadzie notorii urzędowej - jako, że sprawa niniejsza nie jest ani pierwszą ani jedyną jaką skarżący poddał pod osąd tutejszego sądu administracyjnego – należy uznać za wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Niewielkie nieścisłości pozostają bez większego znaczenia. Twierdzenia skarżącego co do tego, że samodzielnie gospodaruje w miejscu studiowania a źródło jego dochodów stanowi otrzymywane z uczelni stypendium socjalne korespondują bowiem z tymi jakie był składał m.in. w sprawie zapisanej do sygn. akt. III SA/Kr 898/06 kiedy to wzywany o złożenie dodatkowych wyjaśnień podawał, że jest studentem Uniwersytetu na pięcioletnich, stacjonarnych, jednolitych studiach magisterskich. Zarazem z uwagi na fakt ujawnienia przez skarżącego pokrewieństwa łączącego go z J. B. (pełnomocnictwo k. 14) uprawniona jest konkluzja, że na jakąś większą pomoc ze strony matki nie bardzo może liczyć, skoro ta boryka się z problemem bezrobocia i zmuszona jest korzystać ze wsparcia oferowanego w ramach pomocy społecznej (vide akta o sygn. III SA.Kr 426/08). Okoliczność, że do skarżącego należy majątek w postaci cząstkowego udziału w domu gdzie zamieszkuje jego matka nie może być w realiach tego przypadku rozstrzygająca na niekorzyść skarżącego. Pomijając, że jest to w zasadzie jedyne zabezpieczenie majątkowe tego młodego człowieka na przyszłość ważniejszym pozostaje, że dokonanie ewentualnych obciążeń tego udziału jest li tylko iluzoryczne. Okolicznością prawdopodobną w stopniu graniczącym z pewnością pozostaje bowiem, że skarżący tak jak i jego matka nie posiada istotnej dla banków czy SKOK-ów zdolności bieżącego regulowania zaciągniętych zobowiązań czyli tzw. zdolności kredytowej. Trudno zaś przymuszać skarżącego do korzystania z usług finansowych oferowanych przez innych przedsiębiorców parających się zarobkowym udzielaniem pożyczek (np. lombardy) znając choćby pobieżnie warunki i realia zawierania takich umów. Konieczność sprzedaży posiadanego udziału w celu zdobycia środków na opłacenie kwalifikowanego zastępcy procesowego wiązałoby się z kolei z ryzykiem wywołania takich perturbacji, które w istocie stanowiłyby pozbawienie rodziny skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzeczen. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Oczywistym pozostaje, że przy dochodach o wiele niższych od przeciętnych zarobków pracowników zatrudnionych w gospodarce skarżący nie miał możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 14 października 1983 r. I CZ 151/83 OSNCP 1984/5 poz. 82 Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/8 str. 526). Wreszcie trudno jest czynić skarżącemu zarzut z tego, że będąc osobą młodą w wieku tzw. produkcyjnym nie szuka odpowiedniej dla swojego wieku pracy lub zajęcia gdy uwzględni się fakt, iż rzeczony kontynuuje naukę na studiach stacjonarnych (por. też orz. SN z 19 września 1935 r. C. II 874/35 PPiA 36/1 s. 79). Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącemu należy udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić na jego rzecz radcę prawnego opłaconego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Skarżący nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić kosztów takiego pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 ppsa.