I ACa 1504/24

<p>Sygn. akt I ACa 1504/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 30 grudnia 2024 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Małgorzata Zwierzyńska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2024 r. w Gdańsku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa syndyka masy upadłości <span class="anon-block">M. S. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. S. (2)</span> </p> <p>o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I C 1399/22</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 100.000 zł (sto tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 września 2022 r. do dnia zapłaty;</p> <p>II.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty;</p> <p>III.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) tytułem kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym, od których powód był zwolniony.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis.<br/> </p> <p>Sygn. akt I ACa 1504/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie z powództwa syndyka masy upadłości <span class="anon-block">M. S. (1)</span> przeciwko <span class="anon-block">M. S. (2)</span> orzekł następująco:</p> <p>1.  uznał za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości <span class="anon-block">M. S. (1)</span> umów darowizn środków pieniężnych o łącznej wysokości 100.000 zł, dokonanych pomiędzy <span class="anon-block">M. S. (1)</span> a pozwaną <span class="anon-block">M. S. (2)</span> w dniu 3 października 2017 roku oraz w dniu 27 października 2017 roku;</p> <p>2.  oddalił powództwo główne w pozostałej części;</p> <p>3.  zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.417 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem zwrot kosztów procesu;</p> <p>4.  nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 5.000 zł tytułem kosztów sądowych.</p> <p>Szczegółowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sad przedstawił w pisemnym uzasadnieniu wyroku na kartach 305 – 308 verte akt sprawy.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w części oddalającej powództwo zarzucając naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 134;art. 134 ust. 1)">art. 134 ust. 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 131)">art. 131 prawa upadłościowego</a> i wnosząc o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, to jest zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje.</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie apelacji na koszt powoda.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja okazała się uzasadniona.</p> <p>Mając na uwadze, że przeprowadzenie rozprawy nie było konieczne oraz że żadna ze stron o to nie wnosiła, Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 374)">art. 374 k.p.c.</a> </p> <p>Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 1)">art. 387 § 2^{<!-- -->1} pkt 1 k.p.c.</a> przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu I instancji w zakresie chronologii wydarzeń, bez konieczności ponownego ich przytaczania. Sąd Odwoławczy nie podzielił natomiast argumentacji prawnej Sądu Okręgowego dotyczącej roszczenia o zapłatę, co skutkowało oddaleniem powództwa w tym zakresie. Trafny bowiem okazał się podniesiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 134;art. 134 ust. 1)">art. 134 ust. 1 prawa upadłościowego</a>, zgodnie z którym jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a jeżeli przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości wpłaca się równowartość w pieniądzu.</p> <p>Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030600535" title="Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze - Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 (art. 134;art. 134 ust. 1)">art. 134 ust. 1 p.u.n.</a> nie normuje w sposób wyczerpujący następstw bezskuteczności czynności prawnych upadłego w stosunku do masy upadłości i nie wyłącza innych roszczeń syndyka masy upadłości, jeżeli roszczenia takie, dotyczące masy upadłości, stosownie do przepisów prawa cywilnego przysługują upadłemu jako właścicielowi rzeczy względem jej posiadacza lub z innego tytułu <em> <!-- -->(por. wyroki SN z dnia 12 sierpnia 2009 r., IV CSK 102/09, LEX nr 1129141, z dnia 4 września 2014 r., II CSK 609/13, LEX nr 1540129). „</em>Przekazanie do masy upadłości" w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030600535" title="Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze - Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 (art. 134)">art. 134 p.u.n.</a> nie oznacza podstawy roszczenia o zobowiązanie nabywcy do złożenia oświadczenia woli o zwrotnym przeniesieniu własności, tylko powinność nabywcy zwrotu w naturze, a w razie sporu, powstanie po stronie syndyka roszczenia procesowego o wydanie tych rzeczy i praw, które wyszły z masy - celem umożliwienia zaspokojenia wszystkich wierzycieli z powiększonej w ten sposób masy upadłości <em> <!-- -->(tak SN w wyroku z dnia 6 września 2013 r., V CSK 454/12, LEX nr 1402682). </em> </p> <p>Orzeczenia powyższe zapadły w poprzednim stanie prawnym, zachowują jednak aktualność po nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">prawa upadłościowego</a> dokonanej na mocy ustawy z dnia 28 maja 2021 r. polegającej na dodaniu art. 134 ust. 1a mającego na celu udzielenie gwarancji procesowych wobec drugiej strony czynności prawnej dokonanej przez upadłego z pokrzywdzeniem wierzycieli.</p> <p>W doktrynie zwraca się uwagę, że w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030600535" title="Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze - Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 (art. 134;art. 134 ust. 1)">art. 134 ust. 1 p.u.n.</a> na osobę trzecią wyraźnie nałożony jest obowiązek przekazania do masy uzyskanej korzyści albo wpłaty jej równowartości (por. odmienne sformułowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a>). Można więc przyjąć, że - odmiennie niż ma to miejsce na tle regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> - na osobie trzeciej ciąży obowiązek wydania korzyści masie upadłości, a nie obowiązek znoszenia zaspokojenia egzekucji skierowanej do przedmiotu uzyskanej korzyści. Jeżeli osoba trzecia, pomimo wydania wyroku uznającego czynność za bezskuteczną, odmawia wydania masie przedmiotów, które na jej podstawie ubyły z majątku upadłego lub do niego nie weszły, to syndyk (nadzorca sądowy, zarządca) po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego przeciw osobie trzeciej powinien wszcząć egzekucję <em> <!-- --> (por. kom. do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030600535" title="Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze - Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 (art. 134)">art. 134 p.u.n.</a> A.<span class="anon-block">J.</span>, <span class="anon-block">F. Z.</span>, LEX 2011).</em> </p> <p>W nauce prawa wyraźnie prezentowany jest pogląd, że wytaczając powództwo o uznanie czynności za bezskuteczna, syndyk może już w pozwie zamieścić żądanie wydania rzeczy <em> <!-- -->(por. kom. do art. 134 p.u.n, <span class="anon-block">P. J.</span> <span class="anon-block"> – (...)</span> 2023)</em>; na gruncie niniejszej sprawy żądanie to przybrało formę żądania zapłaty, ponieważ kwestionowanymi czynnościami były umowy darowizny środków pieniężnych .</p> <p>W tym stanie rzeczy zachodziła podstawa do zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa, o czym Sąd Apelacyjny orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 134)">art. 134</a> ust; 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030600535" title="Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze - Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ()">p.u.n.</a> O odsetkach za opóźnienie od kwoty 100.000 zł uzyskanej przez pozwaną na skutek czynności uznanej za bezskuteczną Sąd Apelacyjny orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> mając na uwadze, że na skutek wezwania do zapłaty z dnia 19 sierpnia 2022 r. (k. 195 – 196), na dzień wniesienia pozwu, to jest 30 września 2022 r., wierzytelność powoda była już wymagalna.</p> <p>O kosztach postepowania apelacyjnego, w tym o nieuiszczonych kosztach sądowych, od których powód był zwolniony, Sąd orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108 k)">art. 108 k</a>.p.c 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108 k § 2;art. 108 k § 2 pkt. 6)">§ 2 pkt 6</a> w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis.</p> </div>