I Ca 231/15

<p>Sygn. akt I Ca 231/15</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 31 grudnia 2015 r.</p> <p>Sąd Okręgowy we Włocławku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Mariusz Nazdrowicz (spraw.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Lucyna Samolińska</p> <p>SO Maria Woźniak</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2015 r. we Włocławku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>o wpis w księdze wieczystej</p> <p>na skutek apelacji uczestniczki postępowania</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku</p> <p>z dnia 2 lipca 2015r., sygn.. akt Dz. Kw. 4873/15 <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu we Włocławku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>SSO <span class="anon-block">L. S.</span> SSO M. <span class="anon-block">N. S.</span> <span class="anon-block">M. W.</span> </p> <p>Sygnatura akt I Ca 231/15</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo <span class="anon-block">W.</span> wniósł o wykreślenie z Działu III prowadzonej przez Sąd Rejonowy we Włocławku księgi wieczystej <span class="anon-block">(...)</span> wpisu „odpłatnej służebności przejazdu i przechodu zgodnie z rezygnacją p. <span class="anon-block">M. S.</span> zawartą w piśmie z dnia 23 stycznia 2015r. poświadczonym notarialnie przez notariusza …”.</p> <p>Referendarz sądowy uwzględnił wniosek w dniu 13 maja 2015r.,</p> <p>w następstwie czego wykreślił:</p> <p>a)  odpłatną służebność przejazdu i przechodu na nieruchomości o powierzchni 5,5324 ha oznaczonej numerem geodezyjnym <span class="anon-block">(...)</span> (dla której to nieruchomości urządzona jest przedmiotowa księga) w pasie ziemi o szerokości 2 m bieżących na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości objętej księga wieczystą <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>b)  odpłatną służebność przejazdu i przechodu na w/w nieruchomości w pasie zmieni 2 m bieżących na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block">M. S.</span> (właścicielka obu nieruchomości władnących, składających się odpowiednio z działek geodezyjnych <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span> oraz <span class="anon-block">(...)</span> i<span class="anon-block">(...)</span> zaskarżyła powyższy wpis w części dotyczącej uwzględnienia wniosku odnośnie wykreślenia służebności na rzecz nieruchomości <span class="anon-block"> (...)</span> (działki <span class="anon-block">(...)</span>i <span class="anon-block">(...)</span>Zarzuciła, że w załączonym do wniosku Skarbu Państwa oświadczeniu zrzekła się jedynie służebności na rzecz pierwszej ze wspomnianych nieruchomości, natomiast ta czynność prawna nie dotyczyła drugiej nieruchomości.</p> <p>Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015r. Sąd Rejonowy we Włocławku utrzymał w mocy zaskarżony wpis i orzekł, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Uzasadniając swe stanowisko Sąd</p> <p>a qvo wskazał, że kognicję Sądu wieczystoksięgowego wyznacza treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 kpc</a>. Poczynił następnie dalsze uwagi o charakterze ogólnym podkreślając, że wspomniany przepis nie może być rozumiany jako sprowadzający się wyłącznie do funkcji rejestracyjno – ewidencyjnych, z pominięciem funkcji kontrolno – badawczej. Przeanalizował dalej treść wszystkich przywołanych 3 ksiąg wieczystych i ustalił istnienie zamieszczonych w niej wpisów. W końcowej części uzasadnienia omówił instrukcję służebności gruntowej</p> <p>w kontekście przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 285)">art. 285 kc.</a> Następnie stwierdził, że „służebność gruntowa” polega na ujawnieniu zarówno w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości władnącej w dziale I – SP &gt; spis praw związanych z własnością jak i w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej w dziale III - &lt; prawa, roszczenia, ciężary i ograniczenia. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011021122" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów - Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1122 (art. 42;art. 42 ust. 4)">art. 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001r w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów</a> w przypadku dokonywania wpisu (a wykreślenie jest również wpisem) służebności gruntowej w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości obciążonej, dokonuje się równocześnie wpisu w dziale I – SP księgi prowadzonej dla nieruchomości władnącej. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 518(1);art. 518(1) § 3)">art. 518^{<!-- -->1}§ 3 kpc</a> orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia.</p> <p>O kosztach Sąd postanowił zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>.</p> <p>Apelację od tego postanowienia wniosła uczestniczka postępowania zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 1;art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 1 i 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 518(1);art. 518(1) § 3)">art. 518^{<!-- -->1} § 3 kpc</a>) polegających na przekroczeniu przez Sąd granic rozpoznawanego wniosku oraz obrazę prawa materialnego (art. 31 ust. 1 ukwh w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 246)">art. 246 kc</a>) wskutek wykreślenia służebności gruntowej na rzecz nieruchomości <span class="anon-block"> (...)</span> bez podstawy prawnej. Powołując się na powyższe wniosła o zmianę kwestionowanego postanowienia i nakazanie ponownego wpisania wykreślonej służebności przy uwzględnieniu kosztów postępowania. W uzasadnieniu odwołała się również do niezrozumiałej w jej ocenie treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia i zasugerowała, że Sąd Rejonowy nie odniósł się do istoty sprawy.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja jako w pełni uzasadniona skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p>W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że mimo przyjęcia</p> <p>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksie postępowania cywilnego</a> modelu apelacji pełnej, co między innymi oznacza, że postępowania apelacyjne jest kontynuacją postępowania merytorycznego w dalszym ciągu ma ono także charakter kontrolny (wyroki Sądu Najwyższego: z 16.05.2006r. I PK 210/05 nie publ.; LEX nr 197171 i z 6.07.2011r. I CSK 67/11 nie publ.; LEX nr 970061). Oznacza to przede wszystkim konieczność oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Kontrola instancyjna jest możliwa jednak tylko wówczas, gdy Sąd wyższej instancji zna podstawę prawną kwestionowanego orzeczenia oraz przesłanki i motywy przyjęte przez Sąd, który wydał to orzeczenie. W związku z tym w judykaturze przyjmuje się, że brak uzasadnienia albo jego rażące luki stoją na przeszkodzie kontroli instancyjnej i na ogół powodują konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 18 marca 2011r. III CZ 10/11 nie publ.; LEX nr 1318395 i dalsze wskazane tam orzecznictwo z lat trzydziestych XX – wieku, wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 2007r., V CSK 115/07 „Monitor Prawniczy” 2007/17/930, LEX nr 291767). Z kolei w doktrynie prezentowany jest pogląd, ze podstawą prawną wspomnianej decyzji procesowej jest w tym przypadku nieważność postepowania wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 383;art. 383 § 2)">art. 383 § 2 kpc</a> (<span class="anon-block">P. T.</span>: „Komentarz aktualizowany do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327;art. 329;art. 330)">art. 327, art. 329, art. 330 kodeksu postępowania cywilnego</a>”. LEX teza 1 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328)">art. 328 kpc</a>.</p> <p>Tego typu sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie postanowienia z 2 lipca 2015r. w ewidentny sposób nie odpowiada wymogom określonym</p> <p>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382;art. 382 § 2)">art. 382 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>. Nie wynika bowiem z niego, dlaczego właściwie Sąd meriti wydał takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Trafnie skarżąca sugeruje, że w istocie nie odnosi się ono do przedmiotu sprawy, gdyż zawiera jedynie skądinąd słuszne uwagi</p> <p>o uniwersalnym charakterze, nie związane jednak w żaden sposób z istotą sporu. Tym samym zaskarżone postanowienie wymyka się spod jakiejkolwiek kontroli instancyjnej. Zaistniała sytuacja sprawia również, że nie doszło do rozpoznania istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>, co ma miejsce – najogólniej mówiąc – wówczas, gdy nie dochodzi do zbadania merytorycznie podstawy dochodzonego roszczenia (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2014r. V CZ 41/14 nie publ.; LEX nr 150 4595 i dalsze wskazane tam judykatury.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie Sąd a qvo niewątpliwie uchylił się od takiego badania, skoro nie wiadomo, dlaczego utrzymał w mocy zaskarżony wpis.</p> <p>Sąd Rejonowy we Włocławku prawidłowo uznał, że – zgodnie z zasadą legalizmu - w postępowaniu wieczystoksięgowym konieczna jest ocena czy wpis w księdze wieczystej będzie dokonany zgodnie z prawem (pogląd ten od dawna jest w orzecznictwie ugruntowany – przeglądu orzecznictwa w tej kwestii dokonał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 30 stycznia 2014r. IV CSK 252/13 opubl. OSNC 2014/11/117). Nie wyciągnął jednak z tego żadnych wniosków. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku i skargi na czynność referendarza ma treść oświadczenia uczestniczki postępowania z 23 stycznia 2015r. (k. 77). Wprawdzie kognicja Sądu wieczystoksięgowego w świetle przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->( 8)} § 2 kpc</a> jest ograniczona, to tym niemniej jest on w pełni władny dokonywać wykładni oświadczeń woli mających stanowić podstawę wpisu, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 kc</a> (postanowienie Sądu Najwyższego: z 30 października 2013r. II CSK 67/13 nie publ.; LEX nr 140 8677, z 4 kwietnia 2012r. I CSK 359/11 opubl OSNC 2012/9/111 i z 12 kwietnia 2013r IV CSK 515./12 nie pub, LEX 134 7889. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten dokona wykładni wspomnianego oświadczenia i w zależności od jej wyniku podejmie odpowiednią decyzję procesową. W przypadku utrzymania w mocy zaskarżonego wpisu sporządzi uzasadnienie odpowiadające przesłankom określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>.</p> <p>SSO L. Samolińska SSO M. Nazdrowicz SSO M. Woźniak.</p> </div>