I ACa 1674/22

<p>Sygn. akt: I ACa 1674/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 grudnia 2023 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Marek Machnij</p> <p>Protokolant: sek. sąd. Łukasz Droszkowski</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2023 r. w Gdańsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. R.</span> </p> <p>przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej <span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o ustalenie nieistnienia uchwały</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku</p> <p>z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt I C 891/20</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I ACa 1674/22</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Powód <span class="anon-block">M. R.</span> wniósł w dniu 17 czerwca 2020 r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> o ustalenie nieistnienia uchwały nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 19 marca 2012 r. w przedmiocie przyjęcia planu gospodarczego na rok 2012, podjętej przez pozwaną Wspólnotę Mieszkaniową <span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> z uwagi na to, że przy jej podejmowaniu doszło rażących uchybień, polegających ustaleniu wyników głosowania w oparciu o błędne (zawyżone) udziału członków wspólnoty, powodujących bezwzględną nieważność tej uchwały, ponieważ w istocie nie nastąpiło jej podjęcie przez członków tej wspólnoty, a zatem nie można przyjąć, że w ogóle ona istnieje.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zakwestionowała istnienie interesu prawnego po stronie powoda w domaganiu się ustalenia nieważności powyższej uchwały oraz twierdziła, że została ona podjęta prawidłowo i na takich samych zasadach jak w innych latach, w tym w okresie późniejszym, co oznacza jednocześnie, że jej inni członkowie nie mieli zastrzeżeń do prawidłowości działania pozwanej m. in. na podstawie zaskarżonej uchwały.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 października 2021 r. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 377 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie tytułem zwrotu kosztów procesu.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy ustalił, że powód jest właścicielem <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span>, położonego w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, a tym samym jest członkiem pozwanej wspólnoty. Na jej zebraniu w dniu 9 marca 2012 r. oraz w drodze indywidualnego zbierania głosów doszło do podjęcia m. in. uchwały nr <span class="anon-block">(...)</span> w sprawie przyjęcia planu gospodarczego na rok 2012. Powód otrzymał tę uchwałę drogą mailową w dniu 5 listopada 2012 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Opierając się na takich ustaleniach, Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, wskazując, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940850388" title="Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz. U. z 1994 r. Nr 85, poz. 388 (art. 25;art. 25 ust. 1;art. 25 ust. 1 a)">art. 25 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali</a> (t. jedn. z 2021 r., poz. 1048 z późn. zm., powoływanej dalej jako „u.w.l.”) właściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę wspólnoty mieszkaniowej do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali, albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy. Powództwo takie może być wytoczone przeciwko wspólnocie w terminie sześciu tygodni od dnia podjęcia uchwały na zebraniu ogółu właścicieli albo od dnia powiadomienia wytaczającego powództwo o treści uchwały podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów. Termin do wytoczenia takiego powództwa ma charakter zawity, w związku z czym wniesienie go po upływie tego terminu nie może być skuteczne, gdyż prawo do zaskarżenia uchwały wygasa. W związku z tym Sąd zwrócił uwagę, że powód przyznał, że o treści zaskarżonej uchwały dowiedział się w dniu 5 października 2020 r., wobec czego termin do wniesienia pozwu upływał z dniem 17 grudnia 2012 r., podczas gdy wniósł w dniu 17 czerwca 2020 r., a zatem po upływie przepisanego terminu, więc prawo do zaskarżenia uchwały wygasło, a powództwo należało oddalić. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez powoda apelacją opartą na zarzutach:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->1) nierozpoznania istoty sprawy przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w oderwaniu od podstawy roszczenia i zgromadzonego materiału oraz zastosowanie niepoprawnej wykładni przepisów, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> przez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie powództwa w oparciu o ten przepis oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1;art. 25 ust. 1 a)">art. 25 ust. 1 i 1a</a> u.w.l. przez oparcie rozstrzygnięcia o ten przepis w oderwaniu od podstawy roszczenia i wadliwe przyjęcie, że zastosowanie w sprawie ma wyłącznie dyspozycja tego przepisu</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2) naruszenie przepisów prawa materialnego:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> przez jego niezastosowanie i całkowite pominięcie w sporządzonym uzasadnieniu wyroku, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1;art. 25 ust. 1 a)">art. 25 ust. 1 i 1a</a> u.w.l. przez przyjęcie, że powód nie dochował procedur przewidzianych w tym przepisie w zakresie zachowania sześciotygodniowego terminu do zaskarżenia uchwały, podczas gdy nie opierał powództwa na tym przepisie, lecz swoje roszczenie wywodził z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->c) art. 25 ust. 1 i 1a u.w.l. przez przyjęcie tego przepisu za podstawę prawną powództwa, podczas gdy nie stanowił on podstawy powództwa i nie mógł mieć zastosowania w sprawie z uwagi na to, że nie można zaskarżyć uchwały nieistniejącej,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->d) oddalenie powództwa bez merytorycznej oceny zasadności podnoszonych w pozwie zarzutów, dotyczących niezgodności z prawem i interesem powoda treści zaskarżonej uchwały, a także bez ustosunkowania się do dowodów, stanowiących o nieistnieniu uchwały, co skutkowało nierozpoznaniem przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->3) naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> przez brak całościowej analizy materiału dowodowego i całkowite pominięcie oceny dowodów, stanowiących podstawę żądania ustalenia nieistnienia uchwały w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> oraz przez sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, także przepisami prawa pominięcie materiału dowodowego i wyrokowanie w całkowitym oderwaniu od istoty sporu oraz wytworzenie przez sąd samodzielnej oceny istniejących dowodów i własnej podstawy powództwa,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->4) naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199(1))">art. 199^{<!-- -->1} k.p.c.</a>, polegającego na uznaniu, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie w sytuacji braku tego podstaw wobec nierozpoznania podstawy roszczenia,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> przez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, a więc na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1)">art. 25 ust. 1</a> u.w.l. a nie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->6) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1)">art. 328 § 1 k.p.c.</a> przez niewypełnienie przez Sąd pierwszej instancji dyspozycji tego przepisu wskutek sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym nie odniósł się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, stanowiącego podstawę roszczenia i nie zawarł w motywach swojego rozstrzygnięcia ustalenia stanu faktycznego, odnoszącego się do tego roszczenia oraz nie przeprowadził jego oceny i nie zawarł jej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Na tych podstawach powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. </strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zarzutom powoda nie można odmówić racji.</p> <p>Przede wszystkim odnosi się to do zarzutu nierozpoznania istoty sprawy, ponieważ – abstrahując od merytorycznej oceny wytoczonego przez powoda powództwa – z jednej strony nie może budzić wątpliwości, że nie domagał się on uchylenia spornej uchwały na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1)">art. 25 ust. 1</a> u.w.l., lecz ustalenia jej nieistnienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>, a z drugiej strony nie może również budzić wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do takiego żądania oraz przytoczonej na jego poparcie okoliczności faktycznych i przedłożonych przez powoda wraz z pozwem dowodów. Sąd ten ograniczył się bowiem jedynie do stwierdzenia, że powód bezsprzecznie uchybił sześciotygodniowemu terminowi o charakterze zawitym do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej. Tymczasem istota sporu nie sprowadzała się do tak prostej na pozór kwestii, jak to, czy powód zachował termin do wytoczenia takiego powództwa.</p> <p>Podkreślić trzeba, że nie tylko w pozwie, ale i w piśmie procesowym z dnia 27 października 2021 r., które wpłynęło wprawdzie do Sądu pierwszej instancji dopiero po wydaniu zaskarżonego wyroku, powód wyraźnie i stanowczo wskazywał, że domaga się ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, a nie jej uchylenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1)">art. 25 ust. 1</a> u.w.l. Nie można więc pominąć, że konsekwentnie i jednoznacznie wskazuje on, jaki jest przedmiot jego żądania, wobec czego wykluczone jest przyjęcie, że w istocie chodziło mu o uchylenie uchwały, ale użył tylko nieprecyzyjnego lub błędnego sformułowania.</p> <p>W związku z tym zauważyć należy, że powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały niewątpliwie nie może być utożsamione z powództwem o jej uchylenie. Zasadniczą kwestią jest przy tym, czy uchwała wspólnoty mieszkaniowej może być również przedmiotem powództwa o ustalenie, czy też jedynym sposobem kwestionowania jej ważności, w tym także istnienia, może być powództwo o jej uchylenie. Rację ma zatem powód, że Sąd pierwszej instancji w jakimkolwiek zakresie nie odniósł się do takiej kwestii. Dotyczy to zwłaszcza prawnej dopuszczalności powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej. Sąd ten nie rozważył także, czy kwestionowanie takiej uchwały z powołaniem się na to, że w ogóle nie została ona podjęta z uwagi na nieuzyskanie wymaganej większości głosów, jest objęte dyspozycją art. 25 ust. 1 u.w.l. (w szczególności pod kątem jej zgodności z prawem), a tym samym, czy mieści się to w zakresie powództwa o jej uchylenie na powyższej podstawie prawnej. W ślad za tym nie weryfikował zasadności twierdzeń powoda o nieuzyskaniu większości głosów członków wspólnoty wymaganej do podjęcia kwestionowanej przez niego uchwały.</p> <p>Podkreślić jednak trzeba, że byłoby to konieczne jedynie w przypadku uznania, że taka okoliczność może być przedmiotem powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały a nie o jej uchylenie. W przeciwnym razie wystarczające byłoby – tak jak uczynił Sąd pierwszej instancji – stwierdzenie, że uchybił on terminowi do wytoczenia tego ostatniego powództwa. W konsekwencji niecelowe i niemożliwe jest obecnie zajęcie przez Sąd Apelacyjny wiążącego stanowiska co do tego, czy doszło nie tylko do nierozpoznania przez Sąd Okręgowy istoty sprawy, ale także do wadliwego zebrania materiału dowodowego i jego nieprawidłowej oceny.</p> <p>Reasumując, decydujące znaczenie dla oceny zasadności apelacji miały zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25;art. 25 ust. 1;art. 25 ust. 1 a)">art. 25 ust. 1 i 1a</a> u.w.l. oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1)">art. 327^{<!-- -->1} § 1 k.p.c.</a> (zamiast błędnie powołanego w apelacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1)">art. 328 § 1 k.p.c.</a>), które doprowadziły do nierozpoznania istoty sprawy, uniemożliwiającego jednocześnie dokonanie merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku, skoro – jak trafnie zarzucono w apelacji – nie odnosi się on do zgłoszonego żądania, lecz do zupełnie innego roszczenia. Skutkowało to koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, w toku którego w pierwszej kolejności należy ocenić, czy w ogóle dopuszczalne jest domaganie się ustalenia nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej z przyczyn wskazanych przez powoda, a w razie pozytywnej odpowiedzi na takie pytanie – czy jego żądanie jest zasadne, tzn. czy rzeczywiście nie doszło do uzyskania większości głosów wymaganej do skutecznego podjęcia zaskarżonej uchwały. W rachubę może też wówczas wchodzić ocena podniesionej przez pozwaną kwestii, czy powód ma interes prawny w domaganiu się ustalenia nieistnienia uchwały.</p> <p>Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę na konieczność prawidłowego oznaczenia pozwanej wspólnoty, ponieważ jako tzw. ustawowa osoba prawna powinna mieć w swojej nazwie wskazany adres konkretnej nieruchomości wspólnej, a także miejscowość, w której ta nieruchomość znajduje się. Ponadto konieczne będzie prawidłowe oznaczenie przedmiotu sporu zgodnie z treścią żądania powoda i oczywiście rozstrzygnięcie właśnie o takim a nie innym żądaniu.</p> <p>Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis</p> </div>