III SA/Po 514/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody z dnia 27 marca 2026 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia budowy odrzucić skargę. Pismem z dnia 4 maja 2026 roku R. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 27 marca 2026 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 27 stycznia 2026 r. o wniesieniu sprzeciwu wobec zamiaru budowy działki na narzędzia rolnicze i ogrodnicze, rower na dz. [...], obręb [...]. W skardze R. P. jako adres do korespondencji wskazał: ul. [...], [...]. Wykonując zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 7 maja 2026 roku, tutejszy Sąd wezwał dwoma oddzielnymi pismami (wezwaniami) R. P. do: 1) uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych; 2) podania nr PESEL. Przesyłka zawierająca oba wezwania została nadana w dniu 8 maja 2026 r. przez tutejszy Sąd na adres wskazany przez skarżącego w skardze, tj. ul. [...], [...]. Następnie przesyłka została w dniu 13 maja 2026 r. zwrócona do Sądu, z adnotacją: "Pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy i adresat nie jest znany". Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 20 maja 2026 r. zwrócono się do Urzędu Pocztowego Poczty Polskiej przy ul. [...] o udzielenie w terminie 7 dni informacji, czy Pan R. P., który wskazał jako swój adres do korespondencji: [...] w [...], korzysta ze skrytki pocztowej w tym Urzędzie, czy usługi poste restante skoro dotychczasowe przesyłki były przez niego pod takim adresem odbierane, a przesyłka sądowa oznaczona numerem [...] została Sądowi zwrócona z adnotacją "Zwrot. Pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy i adresat nie jest znany." W odpowiedzi Poczta Polska S.A. poinformowała, że pod adresem ul. [...] w [...] mieści się Urząd Pocztowy [...]. wcześniejsze wydawanie przesyłek było nieprawidłowe, ponieważ było traktowane jak doręczenie do skrytki pocztowej (adresat posiada skrytkę w UP). Klient został poinformowany o prawidłowym adresowaniu przesyłek, niestety nadal adres jest nieprawidłowy, tj. adres urzędu pocztowego. W związku z tym podjęto decyzję o zwrocie przesyłki. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 11 czerwca 2026 r. polecono ponownie wykonać zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 7 maja 2026 r. o wezwaniu skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z 7-dniowym terminem do wykonania wezwania i rygorem braku jego wykonania na adres skarżącego wskazany w skardze z dodatkowym określeniem Urząd Pocztowy [...], skrytka pocztowa. Przesyłkę zwrócono do Sądu w dniu 18 czerwca 2026 r. z adnotacją "Pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy i adresat nie jest znany". Zarządzeniem sędziego z dnia 26 czerwca 2026 r. przesyłkę pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Jednocześnie, do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie uzupełnił żadnego z braków formalnych skargi wskazanych w wezwaniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. W doktrynie wskazuje się, że modelowy wydaje się pogląd, zgodnie z którym pierwsze doręczenie w sprawie powinno być dokonane do rąk adresata. Nie uwzględnia on jednak tego, że postępowanie sądowoadministracyjne inicjowane jest przez strony, które zobowiązane są do podania aktualnego adresu, a zatem brak jest uzasadnienia do eliminowania doręczenia w trybie zastępczym, nawet gdy jest to pierwsze pismo doręczane przez sąd (zob. T. Kolanowski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. J. Wegner, Warszawa 2026, art. 70, LEX). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący w skardze – piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne – podał adres: ul. [...], [...]. Na powyższy adres tutejszy Sąd nadał pierwsze pismo w sprawie, tj. wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przesyłka następnie została zwrócona z adnotacją, że pod wskazanym adresem mieści się Urząd Pocztowy, a adresat nie jest znany. Wobec powyższego tutejszy Sąd podjął czynności na rzecz ustalenia innego adresu skarżących w aktach sprawy oraz spróbował doręczyć raz jeszcze przesyłkę, tym razem na adres skrytki pocztowej tego urzędu pocztowego, którą skarżący posiada, lecz nieznany jest jej numer. Wobec braku jego ujawnienia, zarządzeniem sędziego z dnia 26 czerwca 2026 r. przesyłkę pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Zgodnie bowiem z art. 70 § 2 P.p.s.a. w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby, pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Takie pouczenie zostało wraz z pierwszym doręczeniem wezwania udzielone. Na tym tle w orzecznictwie oraz doktrynie powstała istotna rozbieżność. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2007 r. (sygn. II FSK 647/06) pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rąk adresata, nie ma bowiem pewności, że adres wskazany w piśmie jest prawidłowy, a ponadto sąd przy pierwszym doręczeniu powinien pouczyć stronę o obowiązku określonym w art. 70 § 1 P.p.s.a. i skutkach jego niedopełnienia. Dlatego poprzestanie przy doręczeniu pierwszego pisma procesowego, do którego dołączono pouczenie z art. 70 § 1 i 2 P.p.s.a., na doręczeniu zastępczym przez awizo i w konsekwencji pozostawienie tego pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia narusza art. 70 § 1 i 2 P.p.s.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W myśl przeciwnego poglądu – wyrażonego przez B. Dautera – powyższe zapatrywanie NSA razi nadmiernym formalizmem i nie uwzględnia faktu, że strona składająca skargę, pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. W związku z tym powinna dołożyć należytej staranności w zakresie możliwości odbioru pism sądowych. Poza tym z przepisów o doręczeniach nie wynika obowiązek doręczania pierwszego pisma w sprawie bezpośrednio do rąk adresata. Tryb doręczenia zastępczego określony w art. 73 P.p.s.a. w pełni gwarantuje możliwość odbioru przesyłek sądowych. W sytuacjach wyjątkowych zawsze istnieje możliwość obalenia domniemania doręczenia lub przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 70, LEX). Sąd orzekający w niniejszym składzie zdecydowanie przychyla się do drugiego poglądu. Na marginesie podkreślić trzeba, że skutek doręczenia określonego w art. 70 § 2 P.p.s.a. następuje z datą wydania zarządzenia przez przewodniczącego bądź sędziego sprawozdawcę o pozostawieniu pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 70, LEX). W niniejszej sprawie był to więc dzień 26 czerwca 2026 r. (k. 35 akt sąd.) Mając powyższe uwagi na względzie, wskazać należało, że w myśl art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wskazane w punktach 1-3 tego przepisu. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Wezwania zawierały pouczenie, że nieuzupełnienie rzeczonych braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wobec doręczenia przesyłki zawierającej powyższe wezwania w trybie przewidzianym przez art. 70 § 2 P.p.s.a. w dniu 26 czerwca 2026 r., siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął z dniem 3 lipca 2026 r. (piątek). Skarżący nie uzupełnił żadnego z powyższych braków formalnych skargi. Ziściły się zatem przesłanki do odrzucenia skargi. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.