III FZ 308/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 1429/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 października 2025 r., nr 2401-IEE.7192.339.2025.17/AD w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 26 marca 2026 r., I SA/Gl 1429/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odmówił N. sp. z o.o. z siedzibą w O. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 17 października 2025 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest zasadne, w szczególności zaś, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka ograniczyła się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, niepopartego żadną dodatkową argumentacją ani dokumentami, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez zachwianie płynności finansowej oraz uniemożliwienie jej prowadzenia działalności gospodarczej i wyrządzenia szkody kontrahentom. W ocenie sądu pierwszej instancji, oprócz powyższych twierdzeń, nie jest znana ani możliwa do zweryfikowania rzeczywista sytuacja finansowa skarżącej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania postanowienia DIAS z 17 października 2025 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także dopuszczenie i uwzględnienie załączonych do niniejszego zażalenia dokumentów na okoliczność uprawdopodobnienia grożącej skarżącej znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Do zażalenia skarżąca dołączyła sprawozdanie finansowe za 2024 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych spółki za ostatnie półrocze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne - "znaczna szkoda" oraz "trudne do odwrócenia skutki" - powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej strony z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14, NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że wstrzymanie wykonania postanowienia jest zasadne w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo odwołanie się do potencjalnego zachwiania płynności finansowej oraz uniemożliwienia spółce prowadzenia działalności gospodarczej i wyrządzenia szkody kontrahentom, nie może zostać uznane za wystarczające w sytuacji, gdy we wniosku nie przedstawiono rzeczywistej sytuacji finansowej strony, tak aby umożliwić sądowi weryfikację zasadności wniosku. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów źródłowych na poparcie wniosku. Tym samym uniemożliwiła sądowi ocenę swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co skutkowało niemożnością stwierdzenia, że na skutek wykonania zaskarżonego aktu powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania postanowienia nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności. W związku z zawartym w zażaleniu wnioskiem o wstrzymanie wykonania postanowienia oraz dołączonymi dodatkowymi dokumentami należy podkreślić, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia. Służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Należy podkreślić, iż bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia czy też wskazanie nowych okoliczności, a także przedstawienie dodatkowych dokumentów, na etapie postępowania zażaleniowego nie czyni błędnym czy też nieprawidłowym rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte jest jedynie zaskarżone postanowienie. Sąd pierwszej instancji na etapie rozpoznawania omawianego wniosku dysponował danymi w nim zawartymi, zatem jego orzeczenie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest prawidłowe. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.