I SAB/Ke 5/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w postępowaniu administracyjnym p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. P.-M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE M. P. złożył 16 sierpnia 2022 r. (data złożenia pisma w zakładzie karnym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę (opatrzoną datą 10 sierpnia 2022 r.) na bezczynność organu – Dyrektora ZUS oddziału w K. z powodu nie podjęcia żadnych działań po złożeniu skargi z 8 marca 2021 r. i orzeczenie, że organ dopuścił się znacznej bezczynności co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący ponadto wniósł o nałożenie na organ grzywny w wysokości 10 tys. zł oraz przyznanie skarżącemu 20 tys. zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 30 lipca 2021 r. wniósł ponaglenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i wskazał, że ZUS pismem z 15 kwietnia 2021 r. udzielił odpowiedzi na skargę z 8 marca 2021 r. W piśmie procesowym z 7 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te w żadnej części ani w całości nie zostały dotychczas uiszczone. Wniósł ponadto o zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z podjęty czynnościami, zgodnie z załączonym spisem kosztów. Wydatki dotyczą korespondencji pocztowej do skarżącego i wynoszą [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdza, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. bezczynność polegająca na braku wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 8 marca 2021 r. Pismo to zawiera m.in. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w wykonaniu wyroku WSA w Kielcach z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 376/20. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja ZUS z 8 czerwca 2021 r. nr [...], którą to organ odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Tym samym ZUS rozpoznał wniosek skarżącego (realizując wytyczne z wyroku w sprawie I SA/Ke 376/20). Oznacza to, że w dacie wniesienia przez skarżącego skargi, tj. 16 sierpnia 2022 r. stan bezczynności nie istniał. W tak ustalonym stanie faktycznym skarga jest niedopuszczalna. Istotne znaczenie dla takiego stanowiska ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19 (dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W treści uzasadnienia tej uchwały dokonano – w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. – zdefiniowania bezczynności organu w postępowaniu jako "stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane". Zatem bezczynność organu ma miejsce w ściśle określonym przypadku – organ, pomimo że upłynęły przewidziane przepisami prawa terminy do wydania w sprawie rozstrzygnięcia – nie uczynił tego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że zawarty w treści art. 53 § 2b p.p.s.a. zakres czasowy wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu – należy rozumieć w kontekście trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, w niniejszym przypadku, bezczynności organu. W przypadku, gdy w dacie wniesienia skargi stan bezczynności nie istnieje – gdyż organ wydał rozstrzygnięcie w sprawie – w ocenie NSA oraz w ocenie sądu orzekającego w sprawie niniejszej – brak jest w istocie przedmiotu oceny, która miałaby zostać dokonana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro bowiem organ wydał decyzję, to pozostając w zgodzie z przyjętą wyżej definicją, nie jest już bezczynny, a zatem ustał stan postępowania podlegający kontroli sądu. Należy także zaznaczyć, za NSA, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, co w przypadku niniejszej sprawy osiągnięto w związku z wydaniem decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy w punkcie 2 sentencji postanowienia, sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68). Stosownie do § 2 pkt 2 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Wydatki, o przyznanie których wnosił w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, nie zostały udokumentowane. Z tych względów kwota przyznanych kosztów obejmuje wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika.