I SA/Wa 1922/13

SENTENCJA Referendarz Sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma postanawia: 1. przyznać E. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania E. W. i M. W. prawa pomocy. UZASADNIENIE W następstwie wniesionej skargi E. W. i M. W. wystąpili do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawcy wyjaśnili, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. M. W. utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności [...], natomiast E. W. z emerytury w wysokości [...] zł. Wnioskodawcy dodali, że ich majątek stanowi dom mieszkalny o powierzchni około [...] m2, oraz działka o powierzchni [...] m2. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnili, że ich sytuacja życiowa w związku ponoszonymi kosztami leczenia jest trudna, są zadłużeni wobec osób trzecich, na dowód powyższego wnioskodawcy przedłożyli kserokopie faktur dokumentujących zakup [...] w okresie od stycznia do października 2013 r. na łączną kwotę około [...] zł. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej wnioskodawców referendarz sądowy wezwaniem z dnia 7 listopada 2013 r., zobowiązał ich do nadesłania wyciągu z konta bankowego lub kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oraz zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskiwanych w roku podatkowym 2012. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali żądane dokumenty. W szczególności z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, że w 2012 roku skarżący uzyskali dochód w wysokości [...] zł, natomiast dochód z działalności gospodarczej wykazał stratę w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub w zakresie częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek istnieją podstawy do jego częściowego uwzględnienia, to znaczy do zwolnienia E. W. i M. W. od uiszczenia wpisu od skargi i odmowy zwolnienia od uiszczenia kosztów w pozostałym zakresie. Na wstępie należy zauważyć, że do kosztów sądowych zalicza się opłaty sądowe (w tym wpis i opłaty kancelaryjne) oraz zwrot wydatków (art. 211 powołanej ustawy). Nie ulega wątpliwości, iż na obecnym etapie postępowania sądowego konieczne będzie uiszczenie przez skarżących wpisu od skargi, którego wysokość wynosi 100 zł. Natomiast wysokość innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ zależna będzie od przebiegu sprawy. Zatem konieczność ich opłacenia powstanie być może w przyszłości na dalszym etapie postępowania sądowego. Podkreślić również należy, iż zasadą jest, że przyznanie prawa pomocy powinno być skierowane w pierwszej kolejności do osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. W przypadku skarżących brak jest podstaw do przyjęcia, że ich sytuacja majątkowa jest bardzo trudna. Co miesiąc uzyskują oni stały dochód, mają również zabezpieczone potrzeby bytowe. Nie można zatem stwierdzić, że pozostają w ubóstwie. To uzasadnia odmowę zwolnienia wnioskodawców ze wszystkich kosztów sądowych. Ponieważ jednak ujawniony dochód jest jedynym dochodem rodziny uwzględniając to, że z tej kwoty wnioskodawcy ponoszą koszty utrzymania, zakupu żywności czy tez leków itd. należy stwierdzić, że jednorazowe uiszczenie najwyższej opłaty spośród wszystkich kosztów sądowych, to jest wpisu od skargi w wysokości 100 zł stanowi znaczne obciążenie dla ich budżetu. A skoro od jego uiszczenia uzależnione jest rozpoznanie skargi, to odmowa zwolnienia od wpisu pozbawiałaby strony możliwości rozpoznania skargi przez sąd – zasadne jest zwolnienie skarżących z kosztów w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu. Pozostałe koszty, zdecydowanie niższe od kwoty wpisu, ponadto rozłożone w czasie (na etapie całego postępowania sądowego) pozostają w zakresie ich zdolności finansowych. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.