II SA/Kr 1665/14

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. UZASADNIENIE W dniu 30 grudnia 2014r. skarżąca A. B. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie jej skargi na decyzje Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 19 września 2014r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżąca domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody, zły stan zdrowia swój oraz małżonka i znaczne koszty z tym związane. Wskazuje, iż małżonek jest niepełnosprawny, porusza się na wózku inwalidzkim. Sama skarżąca tez wymaga opieki osób trzecich. Podaje, iż koszty utrzymania domu miesięcznie wynoszą ok. 1200 zł, leki 300 zł, transport do lekarzy ok. 200 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury w kwotach 1308,99 zł oraz 2678,87 zł. Łącznie miesięczne dochody rodziny wynoszą 3 987,86 zł. Koszty utrzymania domu, mediów, leków, transportu kształtują się – jak podaje skarżąca – na poziomie ok. 1700 zł. Doraźnie rodzina korzysta z pomocy dzieci. Z oświadczenia skarżącej, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona dom o pow. 102 m2 na zasadach współwłasności małżeńskiej oraz działkę o pow. 11 arów. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie ma też samochodu ani rachunków bankowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Tym czasem – jak ustalono, skarżąca osiąga miesięczny stały dochód w wysokości 3987,86 zł w przeliczeniu na dwie osoby. Jest osobą bardzo schorowaną a jej mąż jest niepełnosprawny, poruszający się na wózku inwalidzkim. Rodzina wydatkuje znaczne kwoty na leczenie i dojazd do lekarzy. Wymaga szczególnej opieki medycznej. Nie posiada oszczędności, nie ma samochodu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Szczególnie , iż strona poniosła już koszty należne w niniejszym postępowaniu, uiściła wpis sądowy, a zatem częściowo – pomimo swojej trudnej sytuacji materialnej – wywiązała się z obowiązku partycypacji w kosztach sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).